پشتو پشتو    English

قوانین متعارض و شهر های نابسامان

سه شنبه, 05 ثور 1396 00:00

محمد اسحاق عارفی.
نابسامانی و فقدان مدیریت شهری یکی از اصلی ترین معضلات حکومت و نظام حاکمیتی کشور محسوب می‌شود که در طول سال‎های متمادی دامنگیر شهر و شهروندانِ کلانشهرهای کشور شده است. شهرهای کلان کشور و بخصوص پایتخت افغانستان نه تنها با سیستم عصری شهرسازی و شهرنشینی، مدیریت شده است که به لکۀ ننگ حکومت ها تبدیل گردیده و مایه خجلت، بلاهت و بی برنامگی آنان را بصورت عریان و وحشتناکی به نمایش می‎گیرد. حکومت وحدت ملی امّا؛ در صدد برآمده است که این مشکل را بصورت بنیادی حل نموده و برهمین اساس مسوده‎های قانون شهرسازی و مسکن و قانون شاروالی‌ها را روی دست گرفته تامعضل شهری و شهرنشینی را با تدوین قوانین متذکره بصورت بنیادی‎تری حل و فصل نماید.
افغانستان از دیر باز در زمینه تدارک و تهیه مسکن مناسب و عصری سازی شهرها و شهرک ها فعالیت هایی انجام داده و نهادهایی را در جهت تدبیر امور شهری ایجاد و تاسیس نموده است. ازسال 1298 خورشیدی شاروالی کابل فعال شده وتا هنوز بعنوان معتبر ترین واصلی ترین نهاد مدیریت شهری فعالیت دارد. همچنین نهاد دیگری بعنوان «مدیریت عمومی شهرسازی» در چوکات وزارت فواید عامه درسال 1340 هـ،ش ایجاد شد بعدا با عناوین مختلفی در سطح ریاست وتصدی ادامه یافت وبرخی از پروژه ها را در شهرکابل طرح وتطبیق نمود ودر سال 1371 بعنوان وزارت ارتقاء یافت.
علاوه بر وزارت شهرسازی و مسکن و شاروالیها، شورای عالی توسعه شهری نیز تحت ریاست رییس محترم جمهوری فعالیتش را تعقیب و ادامه می‎دهد که در حکومت فعلی ایجاد گردیده است. نهادهای که برای مدیریت شهر و شهر نشینی ایجاد و تشکیل شده است تاهم اکنون نیز موفق به حل گره‎های پلانی، مدیریتی، حقوقی و اجرایی مشکل شهرسازی و شهرنشینی نشده است. از همین روی طرح قانون شهرسازی و مسکن و قانون شاروالی‎ها تاهنوز دچار تعارضات، تناقضات و مشکلات متعددی است که توانایی و ظرفیت حل بحران حقوقی، اجرایی و مدیریتی شهرسازی و شهرنشینی را کمایی نکرده و هنوز که هنوز است غصه های پردامنه بزرگ شهرهای کشور هم چون کابل را برطرف نتوانسته است.
مهم ترین معضل که این دوقانون دارا است تعارضی است که در حوزه صلاحیت ها، اهداف و قلمروهای اجرایی خود باهم دارد. اهداف که قانون شهرسازی و مسکن برای وزارت شهرسازی و مسکن در نظر گرفته است عین همان اهداف است که قانون شاروالی‎ها برای شاروالی‌ها در نظر گرفته است و از همین جا تهداب تعارض صلاحیت ‎ها و تعارض در قلمروهای اجرایی هردو نهاد شروع و عینیت می‎ یابد. چنین تعارضات در حوزه صلاحیت های هردونهاد نیز در هردو قانون شهرسازی و مسکن و قانون شاروالی‎ها وجود دارد که موجب سردرگمی در اجراآت شهری و شهرسازی شده است. بعنوان نمونه صدور مجوز شهرسازی هم جزء صلاحیت های وزارت شهر سازی و مسکن در نظر گرفته شده است و هم جزء صلاحیت های شاروالی در نظر گرفته شده است. چنین تعارضی در قلمرو اجرایی این دونهاد نیز بروز و ظهور نموده و موجب نابسامانی و هرج و مرج اجرایی هردو نهاد گردیده است. شهروندی که اراده کند خانه ای را برای خود تدارک بیبیند نمی‎داند که مجوز ساخت آن را از کدام نهاد بدست آورد؟ از وزارت شهر سازی ومسکن و یا شاروالی؟
قانون شهرسازی و مسکن و قانون شاروالی ها علاوه بر چنین تعارضات، راه حلی برای تحت پوشش قرار دادن نواحیِ که به کلانشهرهای کشور پیوسته است نیز ارایه نداده و زمینه گسترش ساحات غیر پلانی و حاشیه سازی برای کلا نشهرها را فراهم کرده است. براساس تخمین که وجود دارد حدود70% کلانشهر کابل تحت ماستر پلان شهری بنا نشده و بصورت ضمیمه ای و بدون هیچ نقشه و پلانی به شهر کابل پیوسته است. این معضل، شهرکابل را به بیغوله ای تبدیل کرده است که زندگی در این شهر را پر از مشکل بهداشتی، ترافیکی، صحی و آموزشی ساخته است. استدلال که در عقبه این نابسامانی قرار دارد این است که چنین ساحاتی بدلیل که تحت ماستر پلان شهری نیامده است تحت مدیریت مدرن شهری قرار نمی‌گیرد و از سوی دیگر مدیریت شهری راه حل این مشکل را نیز حتی از منظر حقوقی ارایه نداده و شهرکابل و سایر کلانشهرها در این دور باطل، از نفس افتاده و بصورت محله‎های حاشیه ای ضمیمه شهرها شده است.
به نظر می رسد که قلمرو کاری این دو نهاد اگر چنانچه به وجود وزارت شهرسازی ومسکن نیازی باشد، هم از نظر زمانی وهم از نظر ساحه عمل در طول هم تعریف شود نه در عرض هم. وزارت شهرسازی باید مسایل شهرسازی را مطالعه ودرزمینه طرح وپالیسی، نقشه وماسترپلانهای ایجادی، اصلاحی وتوسعوی پیشنهاد ارائه نموده وشورای عالی شهر تصویب وشاروالی‎ها تطبیق و اجراء نماید. به این مفهوم که از نظر عملی کارهای قبل از ایجاد شهر ویا اصلاح وضعیت موجود شهر مربوط به شهرسازی وشورای عالی شهر وامور حین اجرا وبعد از اجراء که عمدتا نظارت بر تطبیق پلان وارائه خدمات است به شاروالی محول شود بعبارت واضحتر تئوری شهرسازی به وزارت شهرسازی ونظارت وتطبیق امور شهری وشهرسازی به شاروالی محول شود تا تفکیک صلاحیت و وظایف صورت گیرد.امید می‎رود که با توجه و عنایت ریاست محترم کمیته قوانین جلالتمآب استاد سرور دانش و توجه ویژه رئیس جمهور به این وضعیت نکبت آلود خاتمه داده شود.

147 بازدید