پشتو پشتو    English

متن بیانیه معاون رئیس جمهور در کنفرانس حقوق بشر و اهداف توسعه پایدار

  • شنبه, 06 قوس 1395

صبح روز شنبه 6 قوس 1395 کنفرانس حقوق بشر و اهداف توسعه پایدار از سوی کمیسیون مستقل حقوق بشر در هتل کانتیننتال کابل برگزار شد. این کنفرانس با حضور تعدادی از اعضای کابینه، وکلای مجلس شورای ملی، مهمانانی از چندین کشور، اعضای هیات های دیپلماتیک برخی از کشورها مقایم کابل، اعضای نمایندگی های سازمان های بین المللی مقیم کابل، روسای دفاتر ولایتی کمیسیون مستقل حقوق بشر، اعضای نهادهای مدنی، اساتید دانشگاه ها و علما شرکت داشتند.
استاد سرور دانش معاون ریاست جمهوری اسلامی افغانستان ضمن اشتراک در این کنفرانس، سخنان ارزنده ای ایراد کرد. متن سخنرانی معاون رییس جمهور به شرح زیر است:
﴿بسم الله الرحمن الرحيم﴾
حضار گرامی، داکتر صاحب سیما سمر رئیس کمیسیون مستقل حقوق بشر، اعضای کابینه، نمایندگان شورای ملی، نمایندگان دیپلماتیک و نهادهای بین المللی، مهمانان خارجی، فعالین مدنی و رسانه ای، استادان، علما، خانم ها و آقایان!
السلام علیکم و رحمت الله و برکاته.
با نثار درود بی پایان به روان تابناک همه شهدای ملت بزرگ افغانستان مخصوصا شهدای مظلوم حملات تروریستی اخیر در باقر العلوم کابل و سایر شهدای گمنامی که هر روز به دست تروریستان جنایب پیشه در هر گوشه کشور مظلومانه به شهادت می رسند؛
در ابتدا از کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان مخصوصا رئیس محترم این کمیسیون بانو سیما سمر و همه همکاران پرتلاش ایشان تشکر و سپاسگذاری می کنم که دست به ابتکار مهمی زده و دو موضوع حیاتی جامعه امروز ما یعنی حقوق بشر و پیوند آن با اهداف توسعه پایدار را مورد بحث و بررسی قرار داده اند. مطمئن هستم که مباحث مطرح شده در این دو روز کنفرانس، از هر جهت برای همه ما یعنی دولت و ملت افغانستان بسیار راهگشا خواهد بود. از این جهت برای همه مهمانان عالیقدر شرکت کننده در این کنفرانس و همه کسانی که در ارائه بحث های تخصصی و مسلکی سهم می گیرند، آرزوی موفقیت دارم.
با اغتنام از فرصت در باره اهمیت این دو موضوع و مسئولیت ها و چالش های ما در این رابطه، چند مطلب کوتاه را خدمت شما تقدیم می کنم:
اول- حقوق بشر در افغانستان و دستاوردها:
اندیشه حقوق بشر یکی از مهمترین و جهان شمول ترین اندیشه های بشری است. اگر تاریخ اندیشه بشر و مکتب های فلسفی و حقوقی را مرور کنیم، می توانیم ادعا کنیم که مفاهیم مربوط به حقوق بشر، اوج تعالی اندیشه فلسفی و حقوقی بشریت و در عین حال محصول مبارزات تاریخی تمام ملت ها است. همه بشریت در همه کره زمین، بدون استثنا، در طول تاریخ برای تأمین کرامت انسانی، عدالت، برابری و آزادی، مبارزات سخت و گاهی خونینی داشته اند. امروز در افغانستان هم علی رغم همه مشکلات و چالش هایی که داریم، یکی از مهمترین بخشهایی که می توان به افتخار به آن اشاره کرد، دستاوردهایی است که در ارتباط به حقوق بشر در طول یک و نیم دهه اخیر داشته ایم.
اهمیت حقوق بشر از این جهت قابل توجه است که دایره تأثیر گذاری آن، همه عرصه های زندگی بشری را شامل می شود. به عبارت دیگر وضعیت حقوق بشر در یک کشور، به صورت مثبت یا منفی، همه عرصه های زندگی اجتماعی ما را هم به صورت مثبت یا منفی تحت تأثیر قرار می دهد. به عنوان مثال در افغانستان به پنج مسأله کلیدی اشاره می کنم که همه آن ها پیوند عمیق با حقوق بشر و نحوه درک و پذیرش مفاهیم حقوق بشری و تطبیق آن ها دارد:
1. مسأله دموکراسی و به طور خاص انتخابات و ارج گذاشتن به اراده مردم برای تأمین حاکمیت ملی و همچنین آزادی های عمومی مخصوصا آزادی بیان و آزادی فعالیت رسانه ها و تأمین حقوق و مصونیت خبرنگاران.
2. مسأله عدالت و دسترسی افراد به نهادهای عدلی و قضایی و تأمین اصول محاکمات عادلانه.
3. مسأله صلح و امنیت جانی و مالی افراد و تأمین معیارهای حقوق بشردوستانه افراد حتی در شرایط جنگی.
4. مسأله حقوق زنان و اطفال، توانمندسازی و مشارکت زنان و منع خشونت علیه زنان.
5. رفاه اقتصادی و تأمین حقوق فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی افراد.
با یک توجه اجمالی به فهرست فوق، در می یابیم که همه عرصه های زندگی جامعه چه در ساحه سیاسی و چه در ساحه قضایی و چه در ساحه اجتماعی و اقتصادی، همگی ارتباط مستقیم دارد به میزان موفقیت ما در تطبیق حقوق بشر. در افغانستان، در همه عرصه هایی که نام بردم، هم موفقیت ها و کامیابی ها داشته ایم و هم ناکامی ها و چالشها. از سال 1382 که قانون اساسی جدید افغانستان به تصویب رسید و کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان به طور رسمی تأسیس شد، در تناسب با شرایط جنگی افغانستان و با توجه به کمبود منابع و میراث بازمانده از گذشته های تلخ تاریخ افغانستان، در عرصه تطبیق دموکراسی و ایجاد نظام مردم سالار و مبتنی بر انتخابات و در عرصه آزادی های مدنی مخصوصا آزادی بیان و همچنین دسترسی به عدالت قضایی و انکشاف حقوق زنان و اطفال و توسعه حقوق فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی، گام های بلندی برداشته شده و به طور کلی در ساحه حقوق بشر، تجربه نسبتا موفقی داشته ایم.
ما در 19 نوامبر امسال هفتادمین سال عضویت خود در سازمان ملل متحد را سپری کردیم. افغانستان بعد از 51 کشور مؤسس اولیه سازمان ملل متحد، پنجاه و دومین کشوری است که در 19 نوامبر 1946 به عضویت این سازمان جهانی درآمد و از آن روز تا کنون وظایف خود را در قبال تعهدات بین المللی و کنوانسیون ها و میثاق های بین المللی مخصوصا اسناد بین المللی حقوق بشر، به طور جدی انجام داده است.
وقتی ما در افغانستان از سال 2001 فصل جدیدی از تاریخ معاصر خود را آغاز کردیم و جایگاه تاریخی خود را در میان اعضای خانواده بین المللی بازیافتیم، با حرف و عمل، تعهد کامل خود را در مورد اصول منشور ملل متحد برای تقویت صلح جهانی، عدالت و حقوق بشر نشان داده ایم و به همین جهت دولت افغانستان برای سال های 2018 تا 2020 خود را برای عضویت در شورای حقوق بشر ملل متحد کاندید کرده است و این جانب در اجلاس امسال مجمع عمومی ملل متحد از همه دوستان افغانستان، خواستم که از کاندیداتوری ما حمایت کنند و امروز هم در این کنفرانس از همه نهادهای ملی و بین المللی و مخصوصا از کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان می خواهم که در کنار فعالیت ها و ارتباطات خود با نهادها و جامعه بین المللی تلاش کنند که افغانستان در این شورا عضویت پیدا کند. این عضویت ما را کمک می کند که هم در مورد وضعیت حقوق بشر در افغانستان تلاش بیشتر کنیم و هم در سطح بین المللی برای توسعه ارزش های حقوق بشری سهم بگیریم.
دوم- رابطه حقوق بشر و توسعه پایدار:
حقوق بشر با توسعه پایدار نه تنها یک رابطه عمیق و ارگانیک دارد بلکه به نظرم طرح توسعه پایدار، اوج پیشرفت مفاهیم حقوق بشری و یا یک شکل مدرن تر و به روز تر اصول و ارزش های حقوق بشر است.
برای توضیح این مطلب، اول به اختصار باید بگویم که حقوق بشر در یک فرایند طولانی مدت تاریخی، سه مرحله و یا سه نسل از مفاهیم و ارزش های حقوق بشر را پشت سر گذاشته است که به اختصار عبارتند از:
نسل اول- حقوق مدنی و سیاسی: این نسل از قدیمی‌ترین مفاهیم حقوق بشر است که از روزهای نخست حرکت آزادی‌طلبی در جامعه بشری مطرح بوده و در قرن 18 و با پیروزی انقلاب‌های آمریکا و فرانسه، در همه اعلامیه‌های حقوق در قوانین اساسی این کشورها درج گردید.
نسل دوم- حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی: این نسل از حقوق بشر به طور رسمی در قرن 20 و با تأسیس سازمان ملل متحد و تصویب اعلامیه جهانی حقوق بشر در 10 دسمبر 1948 مورد تصویب و تأکید قرار گرفت و در مواد 22 تا 27 این اعلامیه، حقوق اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی در زمینه‌های مختلف کار، صحت، آموزش، تأمین اجتماعی و غیره جزء حقوق بشری انسان‌ها به رسمیت شناخته شد.
نسل سوم- حقوق همبستگی: در طرح و ارائه این نسل از حقوق بشر، ابتکار اصلی از سازمان ملل است. در این نسل که به نام حقوق همبستگی همه بشریت یاد می‌شود، اصول و مفاهیمی مانند: حق بر صلح، حق بر توسعه، حق بر محیط زیست سالم، حق مالکیت بر میراث مشترک بشریت، حق برخورداری از استقلال، حاکمیت دایم بر منابع طبیعی، حق افراد و جوامع بر تفاوت‌ها و مشخصه‌های فرهنگی و مانند آن ها، در مجموعه نسل سوم حقوق بشر مورد توجه می‌باشد. این دسته از اصول حقوق بشر از سال 1972 در اعلامیه نهایی استکهلم مورد تأکید قرار گرفت.
در مورد تعریف حق توسعه، در دو فقره ماده اول اعلامیه سازمان ملل متحد در سال 1986 چنین آمده است:
1. حق توسعه از حقوق بشری است که نمی توان آن را از انسان گرفت و درنتیجه و براساس آن هر انسان و همه مردمان حق دارند در توسعه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی، که در آنها همه آزادی های بنیادی و حقوق بشر می توانند به طورکامل تحقق یابند، شرکت کنند، به آنها کمک کنند و از آنها برخوردار شوند.
2. حق بشر نسبت به توسعه همچنین برتحقق کامل حق مردمان برای تعیین سرنوشت خویش اشاره دارد، حقی که براساس ماده های مربوطه هردو میثاق بین المللی حقوق بشر، شامل اعمال حق غیرقابل انتقال و جدایی ناپذیر آنان برای حاکمیت کامل بر ثروت و منابع طبیعی ایشان است.
به دنبال مطرح شدن حق توسعه به عنوان جزء از نسل سوم حقوق بشر، سازمان ملل متحد در سال های بعدتر، اهداف توسعه هزاره را برای سال های 2000 تا 2015 مطرح کرد. در سال 2015 که همزمان بود با هفتادمین سال تأسیس سازمان ملل متحد، مهلت 15 ساله دستیابی به اهداف توسعه هزاره نیز پایان یافت، در حالی که هنوز فقر، گرسنگی، جنگ، بی عدالتی و نابرابری جنسیتی در بیشتر نقاط دنیا سایه افکنده بود و د رحدود یک میلیارد نفر در جهان زیر خط فقر به سر می بردند. به همین جهت طرح دیگری به عنوان اهداف توسعه پایدار در سه محور اصلی اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی شکل گرفت.
کشور‌های عضو سازمان ملل متحد در سال 2012 در کنفرانسی تحت عنوان «آینده‌ای که ما می‌خوهیم» که در ایالت ریودوژانیروی کشور برازیل برگزار شده بود، یک گروه کاری متشکل از 70 کشور جهان را در سال 2013 میلادی موظف ساخت تا اطلاعات کامل در مورد نیاز‌های توسعه‌ای پس از 2015 ارایه دهند. سازمان ملل پس از سه سال بحث و رایزنی، بالاخره در ماه سپتامبر 2015 میلادی، در 6 زمینه، 17 هدف توسعه پایدار را با 169 شاخص، به تصویب رساند و چنین برآورد شد که کشور‌های جهان مبلغ ۷ تریلیون دالر را جهت رسیدن به این اهداف تا سال ۲۰۳۰ میلادی باید هزینه کنند.
حضار گرامی!
چنین بود که در کنار سایر فعالیت ها و اقدامات با ارزش و مثبت بین المللی، پدیده دیگری به نام «توسعه پایدار» ظهور کرد و کشورهای عضو ملل متحد موظف شدند که از 2015 تا 2030 در سطح ملی، منطقه ای و بین المللی برای دستیابی به اهداف و شاخص های توسعه پایدار، در همکاری و تعامل با یکدیگر تلاش نمایند.
توسعه پایدار عبارت است از توسعه ای که نیازهای نسل های کنونی جهان را تأمین نماید بدون این که توانایی نسل های آینده را در برآوردن نیازهای خود به مخاطره افکند و این نوع توسعه از رابطه انسان با طبیعت نشأت می گیرد.
در اسناد یونسکو تأکید شده بر این که: هر نسل باید منابع آب، هوا و خاک را خالص و بدون آلودگی، همانند زمانی که این منابع بر روی کره زمین به وجود آمدند، برای نسل بعدی باقی بگذارد. به عبارت دیگر فعالیت پایدار، سطحی از فعالیت اقتصادی است که سطح کیفی زیست محیطی را کاملا دست نخورده یا سالم حفظ کند. بنا بر این توسعه پایدار مبتنی بر یک احساس عمومی از عدالت بین نسلی است برای حفظ فرصت ها برای نسل های آینده.
پايداری بدين معنا نيست كه هيچ چيزي تغيير ننمايد. همچنين به معناي مدينه فاضله اي نیست كه هيچ چيز منفی در آن وجود نداشته باشد. يك جامعه پايدار درپي بقا و بهبود مشخصه هاي اقتصادي، اجتماعی و محيطي و استفاده بهینه از سرمایه های موجود در این سه عرصه؛ یعنی عرصه های اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی است. يك جامعه داراي انواع مختلفي از سرمايه است. سرمایه ای که توسط خود انسان ساخته می شود مانند: ساختمانها، تجهیزات و اطلاعات و سرمایه انسانی و اجتماعی مانند: مهارتها، صحت، توانایی، تحصیلات برای خانواده ها و همه افراد جامعه و همچنین سرمایه طبیعی مانند: منابع طبیعی: غذا، آّب، انرژی، خاک حاصلخیز، کوهها، سواحل، آفتاب و سایر منابع طبیعی و محیط زیست.
با توجه به آنچه گفته شد می توان چنین نتیجه گرفت که آنچه امروز از طرف سازمان ملل متحد به عنوان اهداف توسعه پایدار مطرح شده، نه تنها پیوند نزدیک با حقوق بشر دارد بلکه می توان ادعا کرد که توسعه پایدار و اهداف و شاخص هایی که برای آن مطرح شده، عصاره و فشرده هر سه نسل حقوق بشر است و بدون تحقق این اهداف و شاخص ها، هر سه نسل حقوق بشر (حقوق مدنی و سیاسی، حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و حقوق همبستگی مخصوصا حق بر توسعه) هرگز جامه عمل نخواهد پوشید.
سوم- مسئولیت ها و اقدامات دولت افغانستان:
با در نظرداشت تعهدات بین المللی افغانستان مخصوصا در مورد کنوانسیون های حقوق بشر و همچنین تعهد افغانستان راجع به اهداف توسعه پایدار و همچنین با در نظر گرفتن مکلفیت دولت در مقابل ارزش های قانون اساسی افغانستان، ما در دولت افغانستان مکلف هستیم که در کنار تقویت برنامه های عمومی حقوق بشر، راجع به اهداف توسعه پایدار تدابیر خاص اتخاذ نماییم:
1. در مرحله نخست، باید اهداف و شاخص های توسعه پایدار را از نگاه آگاهی عامه و ایجاد یک درک عمومی، به یک مسأله ملی و یک برنامه ملی تبدیل کنیم. به نظر من هنوز حتی در داخل حکومت و ادارات دولتی ما، موضوع اهداف توسعه پایدار به یک موضوع ملی و به یک مسئولیت رسمی تبدیل نشده است. باید چنانکه در دیگر کشورها انجام داده اند، دهها کنفرانس و سمینار و ورکشاب گرفته شود تا اصل موضوع آنچنانکه مورد نظر است، درست درک و تبیین شود و در این رابطه به طور خاص شاخص ها (169 شاخص) به طور دقیق باید مورد تحلیل و ارزیابی قرار گیرد. زیرا شاخص يكي از اجزاي ضروري براي ارزيابي كلي ميزان پيشرفت به سوي توسعه پايدار است. شاخص چيزي است كه ما را ياري مي نمايد تا دريابيم در كجا هستيم، در امتداد كدام مسير در حال حركت هستيم و به چه ميزان از آنچه مي خواهيم فاصله داريم؟ هر چند در حکومت در سطح رهبری، توسعه پایدار به عنوان جزء پلان های انکشافی و تعهدات بین المللی، مطرح و مورد توجه است اما اهمیت موضوع می طلبد که حتی در سطوح پایین ادارات نیز جزئیات این موضوع شکافته شود و تبدیل به یک فرهنگی حکومتداری گردد.
2. در مرحله دوم باید برنامه ریزی و پلان گذاری شود و اهداف توسعه پایدار و شاخص های آن در متن استراتژی ها و پلان های کاری وزارت ها و همه ادارات مربوطه دیگر شامل ساخته شود و برای تطبیق آن در بودجه ملی، امکانات لازم پیش بینی گردد. در طول سال های گذشته در استراتژی برخی از وزارت های ما به این موضوع توجه خاص صورت گرفته است اما لازم است با یک انسجام بهتر و به عنوان یک پالیسی کلان ملی حکومت مورد توجه بیشتر قرار گیرد.
3. از آنجا که این موضوع از نگاه وظیفوی و ساختاری ارتباط مستقیم با صلاحیت ها و وظایف کمیسیون مستقل حقوق بشر دارد، این کمیسیون نه تنها در ساحه فعالیت ها و برنامه های داخلی خود بلکه برای حکومت نیز به طور دوامدار، رهنمود و مشوره بدهد و حتی اخطار و هشدار صادر کند.
4. از آنجا که در سطح جهانی، جامعه جهانی و کشورهای توسعه یافته، مخاطب اصلی اهداف توسعه پایدار هستند، نهادهای مربوطه بین المللی همکار افغانستان مخصوصا سازمان ملل متحد، باید در این مورد همکاری های اساسی تخنیکی با حکومت افغانستان داشته باشند.
5. آنچه با تجربه عملی در سطح جهانی به اثبات رسیده، این است که در مورد عدم دستیابی به اهداف انکشافی هزاره و اهداف توسعه پایدار و در مجموع عدم موفقیت در تطبیق اصول و ارزش های حقوق بشر، به شمول هر سه نسل آن، دو مانع عمده و اساسی وجود دارد که در همه کشورها و به خصوص در افغانستان، باعث همه ناکامی ها در این زمینه شده است. این دو مانع یکی جنگ و ناامنی است و دیگری فقر و بی کاری. امروز بیشترین موارد نقض حقوق بشر از سوی مخالفین مسلح دولت افغانستان به صورت بسیار بیرحمانه و غیر انسانی صورت می گیرد. هر روز ده ها فرد از هموطنان ما به دست این گروه ها به صورت فجیع قتل عام می شوند و مکاتب و تأسیسات عامه تخریب می گردد. با وجود جنگ و ناامنی، خود به خود زمینه فقر و بیکاری نیز فراهم می گردد. بنا بر این باید همگی دست به دست هم دهیم و در مقابل این دو هیولای وحشتناک یعنی جنگ و فقر، راه حل پیدا کنیم.
در پایان ضمن این که یک بار دیگر از مسئولان کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان به خاطر برگزاری این کنفرانس اظهار سپاس و امتنان می نمایم، امیدوارم شش پنل تخصصی که در بحث های مسلکی کنفرانس پیش بینی شده، در باره مهم ترین محورهای توسعه پایدار یعنی: رفع فقر و گرسنگی، ایجاد جامعه صلح آمیز با نهادهای کارآمد، برابری جنسیتی، رشد اقتصادی و مشکل بیکاری، آموزش با کیفیت و فراگیر و وضعیت صحت عامه و خدمات صحی، بتواند هم چالش ها را دقیق شناسایی کند و هم راه حل های عملی ارائه نماید. ما در حکومت به شما اطمینان می دهیم که نتایج طرح ها و پیشنهادات این کنفرانس را مورد توجه و عمل قرار دهیم.
با تشکر و سپاس
والسلام علیکم و رحمت الله و برکاته.

115 بازدید
امتیاز دادن به این مطلب
(0 رای)
کد خبر: 1520

ارسال نظر

کادرهایی که با علامت (*) مشخص شده اند وارد کردن اطلاعات در آنها الزامی می باشد. کد HTML مجاز نیست.

عکس و فیلم