پشتو پشتو    English

متن کامل بیانیه استاد سرور دانش معاون دوم رئیس جمهور در مراسم تجلیل از روز آزادی مطبوعات

  • چهارشنبه, 13 ثور 1396

﴿بسم الله الرحمن الرحيم﴾
حضار گرامی، اهالی رسانه، مسئولین نهادهای دولتی و غیر دولتی، مهمانان عالیقدر، خانم ها و آقایان! السلام علیکم و رحمت الله و برکاته.
قبل از هر سخنی روز جهانی آزادی مطبوعات را به همه مردم آزاده جهان مخصصوصا به اهالی رسانه تبریک می گویم و از همه کسانی که در کشور ما برای آزادی بیان و آزادی مطبوعات، تلاش، مبارزه، فداکاری و همکاری کرده اند تشکر و تقدیر می کنم. اجازه دهید در طلیعه سخن چند جمله بسیار زیبا را از اعلامیه جهانی حقوق بشر و قانون اساسی افغانستان برای شما قرائت کنم:
ماده‌ اول اعلامیه‌ جهانی حقوق بشر:
«تمام افراد بشر، آزاد به دنیا مي‌آیند و از لحاظ حیثیت و حقوق با هم برابرند. همه دارای عقل و وجدان مي‌باشند و باید نسبت به یکدیگر با روح برادری رفتار کنند.»
ماده‌ 19 اعلامیه‌ي جهانی حقوق بشر:
«هرکس حق آزادی عقیده و بیان دارد و حق مزبور شامل آن است که از داشتن عقاید خود بیم و اضطرابی نداشته باشد و در کسب اطلاعات و افکار و در اخذ و انتشار آن به تمام وسایل و بدون ملاحظات مرزی، آزاد باشد.»
ماده 24 قانون اساسی:
«آزادي حق طبيعي انسان است. اين حق جز آزادي ديگران و مصالح عامه که توسط قانون تنظيم می‌گردد، حدودي ندارد. آزادي و کرامت انسان از تعرض مصون است. دولت به احترام و حمايت آزادي و کرامت انسان مکلف می‌باشد.»
ماده‌ 34 قانون اساسی:
«آزادی بیان از تعرض مصون است. هر افغان حق دارد فکر خود را به وسیله‌ي گفتار، نوشته، تصویر و یا وسایل دیگر، با رعایت احکام مندرج این قانون اساسی اظهار نماید. هر افغان حق دارد مطابق به احکام قانون، به طبع و نشر مطالب، بدون ارائه‌ي قبلی آن به مقامات دولتی، بپردازد. احکام مربوط به مطابع، رادیو و تلویزیون، نشر مطبوعات و سایر وسایل ارتباط‌جمعی توسط قانون تنظیم مي‌گردد.»
حضار گرامی!
با توجه به اهمیت موضوع آزادی مطبوعات و توضیح دیدگاه ها و برنامه ها لازم می بینم در چند محور، مطالبی را فهرست وار و فشرده با شما مطرح کنم:
اول- اهمیت آزادی بیان:‌
آزادی بیان یکی از مهم ترین و بزرگ ترین آرمان های بشری است. آزادی بیان از اصول بنیادین حقوقی و سیاسی و یک حق بشری غیر قابل سلب و اساس بسیاری از حقوی و آزادی‌های دیگر است و امروز وجود آزادی در کشورها و نظام‌های سیاسی مختلف با معیار آزادی بیان سنجیده مي‌شود.
اهمیت آزادی بیان از چند جهت است:
1. از نگاه فردی باعث رشد و توسعه اندیشه و دانش بشری می شود. اگر این آزادی وجود نداشته باشد، اندیشه می میرد و ریشه دانش بشری می خشکد.
2. از نگاه سیاسی بهترین راه برای جلوگیری از حاکمیت استبداد و انحصار است.
3. از نگاه اجتماعی زمینه را برای نقد ناهنجاری ها فراهم می سازد و این باعث سلامت جامعه و اصلاح ناهنجاری ها می شود.
دوم- آزادی بیان از نگاه اسلام:
در اسلام، آزادی بیان از ارزش خاصی برخوردار بوده و در تاریخ اسلام نیز از آزادی بیان مثال‌های قابل ستایشی نقل گردیده است که فعلا مجال ذکر آن ها نیست. خداوند در قرآن مجید، آزادی بیان و قلم و آزادی در گفتار و پیروی از نیکوترین و بهترین اندیشه را از نعمت‌های الهی برای انسان دانسته و آن را ستوده است:
الرحمن. علّم القرآن. خلق الانسان. علّمه البیان. ( رحمن/1-3) یعنی: خداوند رحمان، قرآن را تعلیم فرمود، انسان را آفرید و به او بیان را آموخت.
ن. والقلم و ما یسطرون. (قلم/1-2) یعنی: سوگند به قلم و آن‌چه مي‌نویسند.
اقرأ باسم ربک الذی خلق. اقرأ و ربک الاکرم. الذی علّم بالقلم. علّم الانسان ما لم یعلم. (علق/1-5) یعنی: بخوان به نام پروردگارت که جهان را آفرید. انسان را از خون بسته‌ای خلق کرد. بخوان که پروردگارت از همه بزرگوارتر است، همان کسی که به وسیله‌ي قلم تعلیم كرد و به انسان آن‌چه را نمي‌دانست یاد داد.
فبشّر عباد. الذین یستمعون القول فیتبعون احسنه اولئک الذین هداهم الله و اولئک هم اولو الالباب. (زمر/17-18) یعنی: پس بندگان مرا بشارت ده، همان کسانی را که سخنان را مي‌شنوند و از نیکوترین آن‌ها پیروی مي‌کنند، آنان کسانی هستند که خدا هدایتشان کرده و آن‌ها خردمندانند.
کسانی که در باره جایگاه آزادی بیان در اسلام و یا دیدگاه دین و شریعت در باره آزادی بیان، شک دارند، جدا از دلایل دیگر به محتوای این آیه شریفه توجه کنند. این آیه شریفه ضرورت آزادی بیان را با بهترین استدلال بیان کرده است. خداوند فرموده است: به بندگان من بشارت بده، بشارت پیروزی، رستگاری و خیر و خوبی. بندگان من کسانی هستند که از بهترین سخن و اندیشه پیروی می کنند و پیروی از بهترین اندیشه بستگی به این دارد که کسی همه سخنان و اندیشه ها را بشنود، بخواند و مطالعه کند تا بتواند از میان آن ها بهترین را انتخاب کند و شنیدن همه سخنان و نظریات هم بستگی دارد به این که آزادی بیان وجود داشته باشد و همه نظریات در جامعه مطرح شود و گر نه انسان از کجا تشخیص دهد که نظر برتر و سخن بهتر کدام است.
سوم- رسانه، تنها مجرای آزادی بیان:
سمبول آزادی بیان، آزادی رسانه‌ها است و این به خاطر نقش عمده‌ای است که رسانه بر دوش دارد. رسانه ها به مثابه مجرای تحقق آزادی بیان و آزادی عقیده، اهمیت فوق العاده در جوامع مدرن دارد. به خصوص برای کشورهایی مثل افغانستان که تاریخ آن مملو از ناملایمات و تاریکی در عرصه آزادی بیان است، آزادی مطبوعات و رسانه مبنای همه پیشرفت ها و روشنگری ها به شمار می‌رود.
نقش رسانه را مي‌توان در عناوین ذیل خلاصه کرد:
1) رسانه باعث تضارب و تعامل اندیشه ها و ارتقای فکری جامعه و افزایش آگاهی و معلومات عمومي‌ مردم می شود.
2) رسانه باعث آگاهی عموم مردم نسبت به مسائل و معضلات جامعه و بسیج همه علیه ظلم و فساد می شود و از این طریق وضعیت جامعه مورد بررسی قرار گرفته و برای زندگی اجتماعی و سیاسی راه حل جستجو می شود.
3) از طریق رسانه حکومت از خواسته‌ها و تمایلات طبقات مختلف مردم اطلاع پیدا می کند.
4) با آزادی رسانه است که از خودمحوری و خودکامگی جلوگیری می شود و بر اعمال حکومت توسط افکار عمومی مردم، نظارت صورت می گیرد.
چهارم- حدود آزادی بیان:
آزادی بیان با این که یک اصل و یک قاعده پذیرفته شده حقوقی است اما مانند هر قاعده دیگر، حدود و شرایط خود را دارد. آزادی بیان در صورتی می تواند مؤثر و مفید واقع شود و جامعه در صورتی می تواند از آزادی بیان به صورت معقول و منطقی استفاده کند که این حدود رعایت شود. ما از همه اهالی رسانه ها انتظار داریم که برای حفظ جایگاه ارزشمند آزادی بیان و نهادینه ساختن آن و جلوگیری از بهانه های واهی مخالفان آزادی بیان، نه تنها این حدود را رعایت کنند بلکه در جهت تبیین و درک درست این حدود و فراهم کردن زمینه تطبیق و رعایت آن ها نیز تلاش نمایند.
مطابق به احکام مندرج در اسناد بین المللی حقوق بشر و قانون اساسی، حدود آزادی بیان عبارت است از:
1. احترام حقوق و آزادی دیگران؛
2. رعایت نظم و امنیت ملی عمومی، صحت عمومی و اخلاق عمومی؛
3. عدم تبلیغ جنگ و خشونت؛
4. عدم تبلیغ نفرت قومی، نژادی و مذهبی.
در ماده‌ي 19 میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی آمده است:
1. هیچ‌کس را نمي‌توان به مناسبت عقایدش مورد مزاحمت و اخافه قرار داد.
2. هرکس حق آزادی بیان دارد. این حق، شامل آزادی تفحص و تحصیل و اشاعه‌ي اطلاعات و افکار از هر قبیل، بدون توجه به سرحدات خواه شفاهاً یا به صورت نوشته یا چاپ یا به صورت هنری یا به هر وسیله‌ي دیگری به انتخاب خود مي‌باشد.
3. اعمال حقوق مذکور در بند 2 این ماده، مستلزم حقوق و مسئولیت‌های خاصي است. بنابراين، ممکن است تابع محدودیت‌های معینی شود که در قانون تصریح شده و برای امور ذیل ضرورت داشته باشد:
الف) احترام حقوق یا حیثیت دیگران.
ب) حفظ امنیت ملی عمومي‌ یا سلامت یا اخلاق عمومی.
در ماده‌ي 20 میثاق مذکور آمده است:
1. هرگونه تبلیغ برای جنگ به‌موجب قانون، ممنوع است.
2. هرگونه دعوت (ترغیب) به کینه (تنفر) ملی یا نژادی یا مذهبی که محرک تبعیض یا مخاصمه یا اعمال زور باشد به‌موجب قانون، ممنوع است.
پنجم- خطرات و موانع آزادی بیان:
آزادی بیان در هر جامعه ای دشمنان، مخالفان و خطرات خود را دارد. در جوامعی مانند افغانستان این خطرات زیادتر و متنوع تر است که در میان آن ها سه مورد برجسته تر به نظر می رسد:
1. افراطی گری و تحجر فکری:
افغانستان نه تنها در گذشته های دورتر بلکه اکنون نیز در معرض تاریک اندیشی و تحجر قرار دارد. سایه سنگین افراطی گری و گروه های متحجر که مخالف همه انواع آزادی ها هستند، بر سر مطبوعات و اهالی رسانه هنوز گسترده است. هنوز در بسیاری از نقاط و حتی در مرکز کشور بسیاری از رسانه ها و خبرنگاران با تهدید گروه های افراطی مواجه هستند و دست به خودسانسوری می زنند. این تهدید به مفهوم به کارگیری ابزارهای ترور و خشونت علیه خبرنگاران و رسانه ها است. نمونه های زیادی در سال های گذشته از این دست اتفاق افتاده است و روزانه گزارش هایی از نقاط مختلف افغانستان دریافت می کنیم که خبرنگاران به صورت انفرادی و یا گروهی مورد تهدید گروه های افراطی قرار می گیرند و حتی در مواردی مجبور شده اند که شغل شان را رها کنند.
2. موانع ساختاری و فرهنگ سنتی:
موانع ساختاری مجموعه ای از محدودیت هایی است که به صورت آگاهانه و یا ناآگانه و به صورت خودسامان جلو بروز عقیده و آزادی بیان را می گیرند و گاهی باعث خودسانسوری در رسانه می شود. واقعیت این است که ساختار مناسبات و تعاملات اجتماعی و سیاسی در افغانستان به گونه ای است که هرکسی به خود حق می دهد که در این زمینه دخالت کند و آزادی بیان را مخدوش سازد. این حالات گاهی از سوی افراد زورمند و یا حتی توسط افراد منسوب به نهادهای حکومتی به خصوص نهادهای امنیتی و پولیس افغانستان صورت می گیرد. ما گزارش هایی از برخوردهای خشونت آمیز مامورین حکومتی با اصحاب رسانه داریم. اما این گونه برخوردها هرگز به معنای وجود پالیسی ها و استراتژی های محدودنگر و بسته در عرصه رهبری و مدیریت کشور نیست. نه تنها چنین پالیسی هایی مورد قبول حکومت نیست بلکه با تمام قدرت از هرگونه برخوردی که آزادی بیان و عقیده را مخدوش بسازد، جلوگیری خواهدشد.
یکی از عوامل ساختاری محدودیت آزادی بیان و آزادی رسانه، فرهنگ بسته و سنت های دست و پاگیر رایج در کشور ما است. فرهنگ غیر منعطف و خشک ضد آزادی بیان از درون خانواده ها شروع می شود و تا مناسبات اجتماعی و تعاملات رسمی در ادارات دولتی و حتی تا درون رسانه ها را در بر می گیرد. از نگاه ما مشکل ترین و سخت ترین لایه ضد آزادی بیان در همین مناسبات رایج عنعنوی نهفته است که مبارزه با چنین عاملی یک اقدام دسته جمعی و یک پلان درازمدت و همه جانبه را نیاز دارد که باید همه جوانب در آن دخیل باشند.
3. جنگ، خشونت و ناامنی:
گروه های افراطی مسلح و غیر مسلح و مسلحین غیر مسئول و زورمندان محلی، بخشی از عوامل تحمیل خودسانسوری بر مطبوعات و خبرنگاران محلی هستند. حکومت اکنون در مبارزه مستقیم با گروه های تروریستی مخالف آزادی بیان و هم چنین زورمندان محلی و مسلحین غیر مسئول است. بدون تردید آن ها همان گونه که دشمن آزادی بیان و مطبوعات هستند، دشمن دولت افغانستان و نهادهای مجری قانون نیز هستند. بنابراین دشمن مشترک همه ما محسوب می شوند و غلبه بر آنان تنها با هماهنگی و تلاش مشترک حکومت و رسانه ها به دست می آید.
ششم- مسئولیت های دولت و اقدامات ضروری:
دولت افغانستان بر اساس قانون اساسی کشور خود را نه تنها مکلف به رعایت آزادی بیان بلکه مکلف به حفاظت از آزادی بیان و مکلف به تلاش برای فراهم کردن بسترهای مناسب تر و رفع موانع و مشکلات می داند. در طی سال های گذشته دستاوردهای زیادی در کشور وجود داشته است که مرهون مبارزه و جان باختن هزاران انسان در راه آزادی و استقلال کشور است. اما بزرگترین و مهم ترین دستاورد، آزادی بیان و آزادی رسانه در افغانستان است. اگر آزادی عقیده و آزادی بیان بزرگ ترین آرمان بشری باشد که هست، این آرمان خوشبختانه در کشور ما همسنگ بسیاری از کشورهای دموکراتیک و توسعه یافته جهان تحقق یافته است. اکنون در کشور ما هیچ فراورده مطبوعاتی و نشراتی، مورد بازبینی مامورین و یا نهادهای حکومتی قرار نمی گیرند. همه نشرات چاپی، صوتی و تصویری بدون نیاز به هیچگونه مجوز قبلی از سوی نهادهای حکومتی، صورت می گیرد و این یک دستاورد عظیم برای مردم افغانستان است.
به همین خاطر حکومت به منظور تامین آزادی بیان و عقیده و به منظور حفاظت از آزادی رسانه اقدامات جدی را در طی دو سال اخیر انجام داده است که خوشبختانه نتایج این اقدامات ملموس بوده است.
نخستین اقدام حکومت تصویب و توشیح قانون دسترسی به اطلاعات و زمینه سازی برای دسترسی شهروندان به اطلاعات بود. در همین راستا فرمان هفت ماده ای رییس جمهور را داشتیم که مخاطبان اصلی آن نهادها و مقامات حکومتی بودند. بر اساس این فرمان ادارات و مسولین حکومتی مکلف شدند که از هر اداره سه نفر را به رسانه ها معرفی کنند و آن ها مکلف هستند که هر زمان و در هر شرایط، اطلاعات لازم را در اختیار رسانه قرار دهند. هم چنین ادارات مکلف شدند که به صورت مداوم نشست های رسانه ای و مطبوعاتی با حضور همه رسانه داشته باشد. در همین زمینه کمیسون عالی دسترسی به اطلاعات تشکیل گردید که نهادهای مرتبط حکومتی و هم چنین رسانه ها در این کمیسون حضور دارند.
اقدام دیگر تصویب مقرره طرز تأسیس و فعالیت های مؤسسات رسانه ای خصوصی بود که از هر جهت تسهیلات لازم را هم برای تأسیس و هم برای فعالیت های رسانه ها در نظر گرفته و همچنین چارچوب حقوق و امتیازات کارکنان رسانه ها و مصونیت شغلی آنان را تنظیم کرده است.
اقدام دیگر حکومت در راستای رسیدگی به مشکلات رسانه ها، ایجاد کمیته هماهنگی و مشترک میان رسانه ها و حکومت در مرکز و ولایات بود. در این کمیته مشترک که تحت ریاست معاون دوم رییس جمهور تشکیل گردیده است، علاوه بر نهادهای امنیتی، نهادهای آزاد رسانه ای حضور دارند که در جلسات خود تمام قضایا را به صورت جداگانه مورد بحث قرار می دهد و در باره سرنوشت دوسیه های خشونت علیه خبرنگاران و رسانه ها تصمیم می گیرد. با تأسف در طی 15 سال گذشته 679 قضیه خشونت علیه خبرنگاران شامل قتل، جراحت، لت و کوب، اختطاف، توقیف غیر قانونی و اهانت ثبت شده است که تا کنون فقط تعداد اندکی از این قضایا مورد بررسی عدلی قرار گرفته است. در این رابطه ما از آدرس کمیته مشترک، نارضایتی عمیق خود را از عدم توجه لازم نهادهای عدلی و قضایی مخصوصا از پولیس و سارنوالی ابراز می داریم و از رهبری این نهادها می خواهیم که به طور جدی این موضوع را تعقیب کنند و در اولین جلسه بعدی این کمیته که در روزهای نزدیک آینده برگزار می شود، گزارش آخرین اقدامات خود را ارائه نمایند.
هفتم- تعهد اساسی و درازمدت حکومت به آزادی بیان:
ما در حکومت ضمن حمایت قاطع از آزادی بیان و آزادی رسانه ها بار دیگر اعلام می کنیم که آزادی بیان در همه حالات حتی در سرنوشت ساز ترین موضوع یعنی مسأله صلح با مخالفان دولت، خط قرمز حکومت بوده و به هیچ کس اجازه داده نخواهد شد که به آزادی های مردم و رسانه ها تعرض کند. دولت افغانستان همان گونه که سازوکارهای حفاظت از رسانه ها و خبرنگاران و بسترهای مصونیت شغلی و امنیت جانی آنان را فراهم می گرداند، خود را مکلف می داند که با هر کسی که در پی محدود کردن آزادی های عمومی و به خصوص آزادی بیان باشد، برخورد جدی و قاطع کند و هیچ مصلحتی سبب اهمال و بی توجهی حکومت در این زمینه نخواهد شد.
برادران و خواهران! هموطنان عزیز!
در پایان می خواهم سخنانم را با ذکر یک نکته مهم به پایان برسانم و آن این که: بیایید بدون ترس و هراسی آزادی بیان را با آزادی بیان پاس بداریم. بیایید ما و شما و همه کسانی که به آزادی بیان به عنوان یک ارزش و یک حق بشری پایبند هستیم، به مخالفان آزادی بیان هم فرصت دهیم که علیه آزادی بیان سخن بگویند تا مردم خود قضاوت کنند و مخالفان و موافقان و منطق آنان را درست بشناسند. امروز همگی باید مطمئن باشید که شرایط دنیای معاصر قابل تغییر نیست. افغانستان هم هرگز به عقب برنمی گردد. تکنالوژی کار رسانه را آنچنان ماندگار ساخته که کسی به آسانی نمی تواند زبان رسانه را ببندد و حق آزادی بیان را از انسان ها سلب کند. تنها چیزی که برای ما و برای همه مردم مهم است این است که رسانه و کار رسانه ای باید بیشتر از آنچه هست، حرفه ای شود، غنا و ژرفای علمی و فکری پیدا کند، بی طرف و مستقل عمل کند، حدود آزادی بیان را رعایت نماید و بالاخره به منافع مردم وفادار بماند. بیایید آگاهی مردم را افزایش دهید، در مقابل نفرت پراکنی ها و تفرقه افکنی ها بایستید، همگرایی ملی و پیوندهای انسانی را تقویت کنید و آزادی بیان را تنها با آزادی بیان پاس بدارید و با همین شیوه از میان سنگلاخ ها و خاره زارها راه خود را به پیش همچنان متین و استوار ادامه دهید.
یک بار دیگر روز آزادی مطبوعات را گرامی داشته و آن را برای اصحاب رسانه و تمام کسانی که به این دستاورد بزرگ مردم ما ارج می گذارند، تبریک می گویم و به شهدای راه آزادی بیان و به همه شهدای وطن مخصوصا شهدای نیروهای دفاعی و امنیتی کشور درود می فرستم.
زنده باد افغانستان
پاینده باد آزادی بیان
والسلام

35 بازدید
امتیاز دادن به این مطلب
(0 رای)
کد خبر: 1812

ارسال نظر

کادرهایی که با علامت (*) مشخص شده اند وارد کردن اطلاعات در آنها الزامی می باشد. کد HTML مجاز نیست.

عکس و فیلم