پشتو پشتو    English

بیانیه استاد سرور دانش معاون دوم رئیس جمهور به مناسبت چهل و نهمین سالیاد شهادت علامه شهید سید اسماعیل بلخی (افشار-آرامگاه شهید بلخی -۲۴سرطان۱۳۹۶)

  • یکشنبه, 25 سرطان 1396

بسم الله الرحمن الرحیم

سناتور محترم خانم صدیقه بلخی یادگار علامه شهید بلخی بزرگ، وزرای محترم، اعضای محترم شورای ملی، علما، اساتید، فرهنگیان، حضار گرامی، مردم شریف افغانستان! السلام علیکم و رحمت الله و برکاته.
امروز در چهل و نهمین سالگرد شهادت مبارز نستوه، فریادگر آزادی و عدالت، سیاستمدار فرهنگ دوست و دین مدار و شاعر انقلابی و متعهد علامه شهید سید اسماعیل بلخی، بر مزار و مرقد پاکش گردهم آمده ایم تا با نثار اکلیل گل بر آرامگاه او هم یاد و خاطره مجاهدات و مبارزات ایشان را گرامی بداریم و هم یکبار دیگر تعهد خود را با آرمان ها و اهداف آن بزرگمرد تاریخ سیاست و فرهنگ و ادب افغانستان تجدید کنیم و بگوییم که بلخیا تو هنوز در میان ما زنده و جاویدانه ای زیرا اندیشه و آرمان تو و راه و رسم زندگی تو زنده و جاویدانه است.
حضار گرامی!
هرچند امروز از شهادت شهید بلخی 49 سال و از دوره مبارزات سیاسی او بیش از 70 سال سپری می شود و در این هفت دهه تحولات زیادی در عرصه های گوناگون پدید آمده و افکار نو و ابتکارات جدید و پیشرفت های قابل توجه در رویکردهای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی بروز و ظهور یافته است اما باید گفت که علی رغم همه این ها عصر ما هنوز به بلخی نیاز دارد و ما باید هر مدت یکبار افکار او را واکاوی و بازخوانی کنیم و برای زمانه خود از ایشان الهام بگیریم.
شخصیت و اندیشه شهید بلخی ویژگی های زیادی داشته که اکنون جای بحث آن نیست اما به چند شاخصه کلی باید اشاره کنم:
اول- بلخی حد اقل در طی نزدیک به سه دهه از زندگی خود، از کنشگران مؤثر سیاسی و فکری و از بنیانگذاران مبارزات سیاسی در دهه های 20 و 30 و 40 گذشته و منبع الهام مبارزان و مبارزات سیاسی بعد از خود بوده است. در این مبارزه، شهید بلخی در چهره یک مبارز و انقلابی تمام عیار و تندرو دیده می شود و یک خط سرخ را در نهضت سیاسی خود ترسیم می کند که مهم ترین شعار آن «آزادی» و مبارزه با «استبداد» است و تنها راه رسیدن به این هدف را در «قیام» در مقابل رژیم جستجو می کند. او در راه این هدف به منظور سقوط دادن رژیم وقت، طرح یک کودتا یا قیام را پی ریزی کرد اما این قیام به مقصد نرسید و به دلایلی ناکام شد و بلخی با جمعی از یاران خود دستگیر شد و بیش از 14 سال و یا به تعبیر خود ایشان در سخنرانی هایش، مدت 15 سال و یا اگر دقیق تر بگوییم 14 سال و 7 ماه و 11 روز را در زندان دهمزنگ سپری نمود و در سال 1343 از زندان آزاد و در بعد از ظهر 23 سرطان 1347 در سن 48 سالگی به طور مرموزی در شفاخانه علی آباد مسموم شد و در 24 سرطان در همین محل که امروز حضور یافته ایم بعد از یک تشییع با شکوه به آرامگاه ابدیش سپرده شد. یکی از همرزمان و یاران شهید بلخی محمد ابراهیم گاوسوار شهرستانی است که مدت 14 سال و شش ماه و ده روز را در زندان سپری کرد و بعد از زندان هم تبعید شد و در 16 قوس 1361 در قبرستان تبعیدگاهش در منطقه گاوسواران بغلان به خاک سپرده شد.
در دهه 50 مخصوصا بعد از کودتای 7 ثور بسیاری از حلقات فرهنگی و سازمان های سیاسی با الهام از اندیشه و راه و رسم شهید بلخی مبارزات خود را آغاز کردند. از آن جمله سازمان نصر افغانستان یکی از احزابی بود که برای احیای اندیشه شهید بلخی و نشر آثار و افکار او، فعالیت های زیادی انجام داد به گونه ای که در آن روزگار عکس و تصویر شهید بلخی تقریبا به سمبول و نشان این سازمان تبدیل شده بود. مخصوصا شهید مزاری از عاشقان و رهروان دلباخته شهید بلخی بود و در آن ایام ما در بخش فرهنگی سازمان نصر هرساله یاد این شهید را گرامی می داشتیم و اشعار و سخنرانی های ایشان را مکررا به نشر می سپردیم و به تحلیل افکار و مبارزات ایشان می پرداختیم که همگی به صورت مجموعه های گرانبهایی از چکامه ها، یادواره ها، ویژه نامه ها، دیوان و مجموعه سخنرانی ها اکنون هم در آرشیف های فرهنگی ما موجود است.
در حقیقت می توان گفت که نهضت عدالتخواهی شهید مزاری به عنوان بزرگترین و مهم ترین حرکتی که در دهه هفتاد و بعد از دو و نیم دهه از درگذشت بلخی، سرنوشت جامعه و مسیر تاریخ ما را تغییر داد، در بن‎مایه های اولیه خود برخاسته از بستر فکری و فرهنگی مبارزات شهید بلخی و در حقیقت تداوم همان روحیه آزادیخواهی و انقلابی گری ای است که شهید بلخی آغازگر و بنیانگذار آن بود. هر چند ادبیات سیاسی ای که در نهضت شهید مزاری پدید آمد و اندیشه ها و شعارها و مطالباتی که مطرح شد، نسبت به دوره شهید بلخی کاملا متفاوت بوده و برجستگی های خاص و بی بدیل خود را دارد اما از نگاه تسلسل تاریخی، هر دو میراث های گرانبهایی هستند که بستر و پس منظر مشترک و اهداف و آرمان های واحد و یگانه دارند و بدون شک در این میان حرکت «عدالتخواهانه» شهید مزاری شکل تکامل یافته تر و فراگیرتر و ماندگارتر قیام «آزادیخواهانه» شهید بلخی است.
به طور کلی با مطالعه تاریخ حرکت های سیاسی و اجتماعی و فرهنگی در جامعه هزاره و شیعه افغانستان، در می یابیم که چهره هایی مانند: علامه فیض محمد کاتب، علامه سید اسماعیل بلخی، ابراهیم خان گاوسوار و مانند آنان، حلقات گسست ناپذیر یک تاریخ و یک فرهنگ هستند. اما حرکت و مقاومت رهبر شهید استاد مزاری این حلقات را به همدیگر متصل ساخت و از مجموع آن ها یک هویت گمشده در تاریخ را از نو احیا نمود و با طرح ایده ها و شاخصه های جدیدی، مسیر تاریخ استبداد زده، انحصارگرا و حذف پیشه افغانستان را تغییر داد.
دوم- شهید بلخی در کنار مبارزات سیاسی، بنیانگذار یک نوع اندیشه نو دینی و ادبیات انقلابی حد اقل در قلمرو جغرافیای افغانستان در 70 سال پیش است. کسی که آثار باقیمانده از آن شهید مخصوصا سخنرانی ها و سروده هایش را از این زاویه مطالعه و بررسی کند به خوبی درک می کند که در شرایط فرهنگی خفقان آلود و انحطاط آمیز آن زمان، بلخی با شجاعت و تهور بی مانندی به یک انقلاب یا تحول عمیق فکری و ادبی دست زده است. وی خود در یکی از سخنانش گفته است که بیش از هفتاد و پنج هزار بیت شعر سروده است که حجم وسیع کار سترگ ادبی وی را نشان می دهد. اما متأسفانه از این مجموعه عظیم امروزه تنها 4500 بیت آن جمع آوری و نشر شده است و همچنین شهید بلخی گفته است که در زندان، هزار و هفت صد بار قرآن شریف را با دقت خوانده و مطالعه کرده است که خود نشان دهنده عمق مطالعات دینی شهید بلخی است. برداشت های شهید بلخی از مبارزات و زندگی انبیا و پیشوایان دینی مخصوصا از زندگی و نهضت امام حسین و یارانش آنچنان نغز، دقیق و آموزنده است که هم اکنون هم برای نسل امروز و علاقه مندان این نوع مباحث و اندیشه ها، تازگی و جذابیت خود را حفظ کرده است.
سوم- نقطه مهم دیگر تأکید شهید بلخی بر مسأله صلح و همزیستی مسالمت آمیز در سطح ملی و بین المللی و همچنین تلاش برای تقویت وحدت ملی در میان تمام گروه ها و اقوام افغانستان اعم از شیعه و سنی است. شهید بلخی در یکی از فرازهای سخنان خود می گوید: «وحدت نظر و وحدت عمل باعث سعادت ها است... این دردهای اجتماعی خود را در افغانستان هم ذکر کردم... به این درد اجتماع گرفتارم. به درد اجتماع سوختم. جوانی خود و جوانی رفقای من در زندان پیر شد، برای درد جامعه. تمام درد ما روی وحدت ملی بود... آنهایی که داد از قومیت می زنند بنیان کن ریشه اسلامند. آنهایی که درد فاشیسم دارند همین مردمی هستند که غوغای اوس و خزرج را تازه می کنند...»
در مورد دیگر باز می گوید: «خطابه جذابی را که پارسال در قندهار برای اصلاح غوغای شیعه و سنی دادم، گفتم: برادران! اگر باران بارید به زمین شیعه و سنی می بارد و اگر خشکسالی آمد هردوی شما گرسنه می شوید. آمریکا دارد جنجال سیاه وسفید را حل می کند، ما این قدر ریزه شدیم؟ اول که جنگ شیعه وسنی و از آن هم گذشت جنگ اسماعیلی و غیر اسماعیلی، شعبه های تصوف... حلقه به اندازه ای تنگ می شود که دو نفر نمی توانند با هم زندگی کنند...».
این سخنان، عمق دردها و آرزوهای بلخی را نشان می دهد؛ دردهایی که امروز هم مغزهای استخوان های ملت ما می سوزاند. ما هنوز بعد از نیم قرن از درگذشت شهید بلخی به همان دردهایی گرفتاریم که او گرفتار بود. امروز هم حلقاتی کوشش می کنند که زندگی را تا آنجا برای مردم ما تلخ کنند که حتی دو نفر هم نتوانند در کنار هم و به صورت دوستانه و برادرانه با هم زندگی کنند. انواع نفرت پراکنی ها و خصومت ها و تندروی های رنگارنگ به نام های قوم، مذهب، زبان، سمت و غیره آنچنان حلقه فشار را بر گلوی مردم افغانستان تنگ کرده است که کشور و همه دستاوردهای مبارزات و فداکاری های تاریخی مردم را به پرتگاه سقوط نزدیک ساخته است. ما امروز بیش از گذشته به نداها و فریادهای وحدت طلبانه شهید بلخی نیاز داریم.
امروز رسالت ملی و دینی ما ایجاب می کند که در مقابل حملات ددمنشانه تروریست های داخلی و خارجی و در شرایطی که همه دشمنان و مخالفان چنگ و دندان تیز کرده اند تا هم بین مردم و حکومت فاصله ایجاد کنند و هم شکاف های قومی و مذهبی و زبانی را تشدید کنند، از هر نوع حرکت تفرقه آمیز که باعث تضعیف روحیه مردم و تضعیف نظام سیاسی کشور شود پرهیز کنیم و – آنچنان که شهید بلخی و شهید مزاری فریاد می کردند- وحدت ملی را یک اصل و تفرقه بین اقوام را یک فاجعه بدانیم و برای تقویت و تحکیم وحدت و برادری مردم افغانستان از هیچ کوششی دریغ نورزیم.
ما در حکومت وحدت ملی به اصل مهم وحدت و وفاق ملی و مشارکت عادلانه ملی که خواست و آرزوی شهید بلخی و سایر شهدای ما است، متعهد و پایبند هستیم و در راه تحقق و تحکیم آن تلاش می کنیم و در کنار مقابله با هر نوع نفرت پراکنی ها و صداهای تفرقه آمیز، در شرایط فعلی، مبارزه بی امان در مقابل تروریسم، تلاش برای تأمین صلح و امنیت پایدار، حکومتداری خوب، حاکمیت یکسان قانون، تأمین شفافیت و مبارزه با فساد، حفظ ثبات سیاسی و تداوم نظام و حکومت وحدت ملی، تقویت دموکراسی و برگزاری انتخابات آینده پارلمانی و ریاست جمهوری و توزیع تذکره برقی جزء اولویت های اصلی و کلیدی ما در حکومت است و خوشحالیم که جامعه جهانی و کشورهای دوست و متحد افغانستان، در همه این موارد در کنار حکومت وحدت ملی بوده و از آرزوها و آرمانها و حقوق مردم افغانستان حمایت و پشتیبانی می کنند.
چهارم- اخلاقیات و خصلت های شخصی و نفسانی شهید بلخی نیز دارای آنچنان برجستگی هایی است که هیچ فعال میدان های سیاست و مبارزه نمی تواند از آن ها بی نیاز باشد. معنویت، عرفان، شجاعت، پارسایی، ساده زیستی، مردمی بودن و با توده ها و رنجبران و بی نوایان محشور بودن و با زبان آنان سخن گفتن و دردهای آنان را بیان کردن، از بارزترین خصلت های شخصی علامه شهید بلخی است که هر فردی از ما به الگوگیری از آن شهید والامقام نیازمندیم.
حضار گرامی! مردم شریف افغانستان!
با توجه به محورهایی که خیلی به اختصار یاد کردیم، روشن می گردد که عصر و زمانه ما و مردم ما در تداوم و تکاپوی مبارزات سیاسی و اجتماعی خود همچنان نیازمند است به یادکرد از علامه شهید سید اسماعیل بلخی و تقدیر از مبارزات و فداکاری های او و واکاوی و بازخوانی افکار و نظریات و اخلاقیات او. ما امروز نباید اجازه دهیم که در میان هیاهو و پلشتی های نفرت زای دنیای جنگ و خشونت و سیاست، میراث های بزرگ و غنی و با افتخار مبارزاتی، سیاسی، فرهنگی و ادبی ما به فراموشی سپرده شود. از این رو از همه فرهنگیان و شاعران و اهالی ادب و سیاست و رسانه جدا خواهش می کنم که در یادکرد و معرفی رجال برجسته تاریخ و فرهنگ خود، به هیچ روی، سهل انگاری و غفلت نکنند.
ما با جمعی از دوستان و شخصیت های سیاسی و فرهنگی و همچنین همکاران ما در دفتر معاونت دوم ریاست جمهوری و دفتر بنیاد اندیشه که یک مرکز فرهنگی و علمی و نشراتی است، امسال تصمیم گرفتیم که با یک حرکت نمادین و با حضور در آرامگاه شهید بلخی و اهدای یک اکلیل گل به مرقد مطهر ایشان، از چهل و نهمین سال شهادت این شخصیت تاریخی گرامیداشت به عمل آوریم. امیدوارم در سال آینده که پنجاهمین سال شهادت علامه بلخی را پیش رو داریم با آمادگی بهتر و بیشتر، یادواره و سالیاد مناسب شأن ایشان را ترتیب بدهیم.
زنده باد افغانستان
درود به روان پاک همه شهدای گلگون کفن افغانستان مخصوصا علامه شهید بلخی و شهید وحدت ملی استاد مزاری و یاران آنان
السلام علیکم و رحمت الله و برکاته.

6 بازدید
امتیاز دادن به این مطلب
(0 رای)
کد خبر: 1923

ارسال نظر

کادرهایی که با علامت (*) مشخص شده اند وارد کردن اطلاعات در آنها الزامی می باشد. کد HTML مجاز نیست.

عکس و فیلم