پشتو پشتو    English

احزاب سیاسی افغانستان

یادآوری: در سال 1384 در وزارت عدلیه، کتابی را در دو جلد و 1244 صفحه به نام «احزاب سیاسی افغانستان» مشتمل بر مرامنامه ها و اساسنامه های 81 حزب سیاسی افغانستان به چاب رساندیم که در جای خود واقعا یک سند تاریخی و سیاسی بی نظیر و بی سابقه در کشور و یک منبع مستند و موثق در باره احزاب سیاسی سال های اخیر می باشد. آنچه می خوانید به عنوان مقدمه در آن کتاب نشر شده است.

حزب سیاسی به معنای گروهی از انسان ها است با اهداف مشترک که برای تحقق آن، برنامه، طرح و تشکیلات خاصی را به وجود می آورند و برای مشارکت در قدرت سیاسی و ادارۀ جامعه مطابق به اندیشه ها و اهداف خود مبارزه می کنند.

خاستگاه اجتماعی، تاریخی، فکری و فرهنگی احزاب در جوامع مختلف یکسان نیست. اما می توان ادعا کرد که نقش و کارکرد احزاب سیاسی در کشورهای مختلف دنیای امروز بسیار مشابه و بلکه یکسان و یکنواخت می باشد و آن این که هدف اصلی هر حزب، کسب قدرت و یا مشارکت در قدرت از راه های مشروع و قانونی است.

از طرف دیگر مفهوم بسیار واضح ” راه مشروع و قانونی”، شرکت در انتخابات و کسب آرای بیشتر مردم است و اصولاً در تعامل حقوقی و سیاسی امروز، غیر از شرکت در انتخابات و کسب آرای مردم، هیچ راه مشروع دیگری را نمی توان پیدا کرد. چون تحقق حاکمیت ملی که حق اصلی مردم یک کشور و زیربنای دموکراسی است، تنها از این طریق میسر است و مردم تنها از طریق یک انتخابات آزاد، سری و عمومی، می توانند ارادۀ خود را تبارز دهند و نماینده یا نمایندگان خود را برای ادارۀ کشور برگزینند.

از آنچه گفته شد می توان چنین نتیجه گرفت که حزب سیاسی با چند مقوله و عنصر دیگر و از آن جمله “حکومت”، “دموکراسی”، “انتخابات”، “مردم”، “آزادی”، و “رقابت” پیوند عمیق و تنگاتنگ دارد، به گونه ای که تمام این عناصر یک ارتباط زنجیره ای با همدیگر داشته و موجودیت هر کدام بدون دیگری امکان پذیر نمی باشد و از همین جا است که نقش فوق العاده و مهم احزاب سیاسی در حیات ملی و سرنوشت سیاسی هر جامعه روشن می گردد.

احزاب سیاسی در تاریخ کشور ما فراز و نشیب های زیادی داشته است. نطفه های اولیه حزب سیاسی هشتاد و چند سال پیش یعنی در دورۀ امانی انعقاد یافت و جنبش مشروطیت و تأسیس حلقه هایی به نام “جوانان افغان” و غیره – چنانکه مرحوم غبار در کتاب “افغانستان در مسیر تاریخ” و مرحوم فرهنگ در کتاب “افغانستان در پنج قرن اخیر” یاد کرده اند – اولین حرکت های حزبی در کشور ما بوده که می توان آن ها را نقطۀ آغاز و هسته های اولیه رویش احزاب سیاسی در افغانستان تلقی کرد. اما در سه مقطع از تاریخ سیاسی ما احزاب به شکل انبوه، تأسیس گردیده و در تحولات سیاسی تبارز چشمگیری نموده اند:

  1. در دهۀ دموکراسی از 1342 تا 1352 که چندین حزب چپ و راست و اسلامی و غیر اسلامی تأسیس شدند.
  2. در دورۀ جهاد که شاهد تأسیس ده ها حزب و گروه سیاسی بودیم.
  3. در دورۀ جدید بعد از سقوط طالبان و آغاز دورۀ موقت و انتقالی که تاکنون مطابق به احکام قانون اساسی و قانون احزاب حداقل 81 حزب سیاسی در وزارت عدلیه ثبت شده.

مطالعۀ این سه دورۀ تاریخی نشان می دهد که احزاب سیاسی در افغانستان با اینکه یک پیشینۀ طولانی و پرفراز و فرودی دارد اما از نظر تجربه، عبرت آموزی و پختگی هنوز هم در آغاز راه است و زمان زیادی می طلبد تا در مقایسه با سایر کشورها از نظر تجربه حزبی به یک مرحله نورمال و نظام‌مند برسیم و از آسیب ها و آفت هایی که در چند دهۀ اخیر گرفتار شدیم مصونیت پیدا کنیم.

یکی از راه هایی که ما را می تواند در مصونیت از آسیب ها کمک کند، آگاهی از تاریخ و شناخت درست و دقیق از احزاب سیاسی است. چون پیوستن به کاروان احزاب بدون شناخت از کاروان سالار و بدون آگاهی از مبدأ و مقصد حرکت و بدون ارزیابی از امکانات و توشۀ راه، حرکت در تاریکی خواهد بود که نه عقل آن را می پسندد و نه شرع. اما از طرف دیگر یکی از مشکلات هم این است که برای معرفی احزاب سیاسی هیچ منبع موثق و جامعی وجود ندارد و هنوز هم از طرف محققان و مؤرخان ما کاوش دقیق و همه جانبه صورت نگرفته است. با توجه به مشکل یاد شده تصمیم گرفتیم که کتاب حاضر را در اختیار شما قرار دهیم.

هدف ما در چاپ و نشر این کتاب، این است که اولاً اسناد سیاسی کشور خود را گردآوری و نگهداری کنیم و برگی بر غنامندی تاریخ خود بیفزائیم و یک مجموعۀ موثق و سند دست اول را به نشر بسپاریم، تا پژوهشگران و نویسندگان ما بتوانند در تحقیقات و مطالعات شان از آن به حیث یک منبع بهره بگیرند.

ثانیاً مردم را با احزاب سیاسی، تاریخچه، اهداف، مرامنامه و اساسنامۀ آن ها آشنا گردانیم تا از افکار، طرح ها و روش های کاری و تشکیلاتی گروه های سیاسی آگاهی پیدا کنند و آگاهانه به قضاوت و ارزیابی بپردازند و آگاهانه به حزب مطلوب و دلخواه خود بپیوندند.

دربارۀ این کتاب چند نکته قابل یادآوری است:

  1. تمام آنچه در این مجموعه گرد آمده از عکس و بیوگرافی گرفته تا متن مرامنامه و اساسنامه همگی عین آن چیزی است که از خود احزاب دریافت شده و بدون کم و کاست، چاپ شده و تنها اغلاط املائی و انشائی تصحیح گردیده است و اگر از برخی از احزاب عکس یا بیوگرافی چاپ نشده هم تقصیر از خود آن ها بوده که علی رغم در خواست های مکرر ما از ارسال اسناد دریغ کرده اند.
  2. ترتیب ذکر احزاب بر اساس شماره و تاریخی بوده که راجستر شده و گرنه دلیل دیگری برای تقدم و تاخر نبوده است.
  3. تهیه و تنظیم کتاب، محصول تلاش و زحمت دوستان و همکارانم در “ریاست انسجام، بررسی و ثبت احزاب سیاسی و سازمان های اجتماعی” و “ریاست نشرات” وزارت عدلیه می باشد که به سهم خود از این عزیزان تقدیر و تشکر می کنم و توفیق مزید شان را از پروردگار دادگر و بی همتا استدعا می نمایم.

سرور دانش

وزیر عدلیه جمهوری اسلامی افغانستان

جدی 13

689 بازدید

ارسال نظر

کادرهایی که با علامت (*) مشخص شده اند وارد کردن اطلاعات در آنها الزامی می باشد. کد HTML مجاز نیست.

عکس و فیلم