﴿بسم الله الرحمن الرحیم﴾

سرپرست محترم وزارت معارف داکتر محمد ابراهیم شینواری، داکتر سردار محمد رحیمی معین محترم سوادآموزی وزارت معارف، معینان محترم وزارت ها و ادارات دولتی، اعضای کمیته ملی سواد آموزی، علما و استادان، منسوبین وزارت معارف، اصحاب رسانه و مسئولین و فعالین نهادهای مدنی، فرهنگیان، هنرمندان، ورزشکاران، مهمانان گرامی، خانم ها و آقایان! السلام علیکم و رحمت الله و برکاته.

در ابتدا تشکر می کنم از حضور گرم شما مهمانان عالیقدر که دعوت کمیته ملی سوادآموزی را پذیرفتید و در این مجلس تشریف آورده اید. حضور یکایک شما را گرامی می داریم و خیر مقدم می گوییم و همچنین از وزارت محترم معارف مخصوصا معینیت سوادآموزی این وزارت و برادر ما داکتر سردار محمد رحیمی نیز تشکر می کنم به خاطر دایر کردن این جلسه در محضر مسئولین رسانه ها، جامعه مدنی و فرهنگیان و هنرمندان و ورزشکاران کشور.

حضار گرامی!

این سومین جلسه ویژه کمیته ملی سواد آموزی با گروه های مردمی و سکتور غیردولتی افغانستان است. جلسه نخست با سکتور خصوصی و تجار و سرمایه گذاران و کارآفرینان به تاریخ ۲۶ میزان سال جاری و جلسه دوم با علمای کشور در ۱۴ قوس امسال در همین تالار برگزار شد. امروز خوشحالیم که سومین جلسه ما با جمعی از مسئولین و فعالین جامعه مدنی، اصحاب رسانه، فرهنگیان، هنرمندان و ورزشکاران عزیز ما تحت عنوان «کسب حمایت جامعه مدنی، رسانه ها و نخبگان ورزش و هنر» برگزار می گردد.

این جلسات در چوکات طرح بسیج ملی سوادآموزی برگزار می شود. از دو سال بدین سو از طرف رهبری حکومت وحدت ملی تصمیم گرفته شد که برای تعمیم و تطبیق برنامه سواد آموزی لازم است که یک طرح بسیج ملی سواد آموزی تهیه شود، زیرا سواد آموزی هم وظیفه دولت است و هم یک مسئولیت مهم ملی و تنها حکومت نمی تواند به تنهایی از عهده این مسئولیت بزرگ برآید. امروز برای امحای بی سوادی در کشور و توسعه معارف، همکاری مردم و سکتور خصوصی و تمام گروه های فرهنگی و اجتماعی و همه مردم افغانستان یک ضرورت است و بدون سهم گیری و مشارکت ملی این طرح نمی تواند به موفقیت برسد.

در طول دو سال اخیر از طرف کمیته ملی سواد آموزی و وزارت معارف گام های موفقی نیز در این راستا برداشته شده و اقدامات قابل قدری صورت گرفته است که مسئولین وزارت در ادامه برنامه گزارشی از فعالیت ها و پیشرفت ها را برای شما گزارش خواهند داد. در این مدت در مورد چاپ کتاب های سوادآموزی و بازنگری نصاب و توسعه صنف های درسی سوادآموزی و برگزاری منظم جلسات کمیته های سوادآموزی در سطح ولایات کشور فعالیت های خوبی انجام شده است. در سال جاری نزدیک به ۳۰ مورد تفاهمنامه ها با ادارات مربوطه دولتی به امضا رسیده تا هر اداره دولتی در ساحه کاری خود برای سوادآموزی باید سهم بگیرد. این تفاهمنامه ها واقعا اثرات بسیار مثبتی داشته و ما این نوع همکاری ها را بیش از پیش توسعه خواهیم داد و در روزهای نزدیک آینده چندین تفاهمنامه دیگر نیز امضا خواهد شد و اکنون در سلسله دادخواهی ها برای توسعه سوادآموزی، اجلاس امروز برای جلب حمایت شما فعالین جامعه مدنی، رسانه ها، فرهنگیان و هنرمندان و ورزشکاران محترم از طرح بسیج ملی سواد آموزی برگزار شده است که امیدوارم دستاورد خوبی برای بسیج ملی سوادآموزی داشته باشیم.

قابل یادآوری می دانم که وزارت معارف یکی از کلیدی ترین و مهم ترین ادارات دولتی افغانستان است که مسئولیت یکی از خطیرترین و سرنوشت ساز ترین وظایف ملی را بر دوش دارد. این وزارت در مجموع فعالیت های خود هم موفقیت ها و دستاوردهای کلانی داشته و هم با چالش ها و موانع زیادی مواجه است. اخیرا تحت نظر مستقیم جلالت مآب رئیس جمهور شورای خاصی به نام «شورای عالی علمی، فرهنگی و سرمایه بشری» با یک کمیته علمی و فرهنگی زیر نظر معاون دوم رئیس جمهور ایجاد شده که تمام برنامه ها و طرح های مربوط به ساحه علمی و فرهنگی و به طور خاص پلان ها و طرح های وزارت های تحصیلات عالی و وزارت معارف را بررسی می کند و در هر مورد تصامیم لازم را اتخاذ می کند. در این شورا از نظریات و پیشنهادات جامعه مدنی و همه نهادهای خصوصی مربوط به ساحه تعلیمی و تحصیلی نیز استفاده خواهد شد. ما امیدواریم از طریق این شورا و کمیته فرعی آن برای مشکلات و چالش های موجود، راه حل های معقول و عملی جستجو گردد.

حضار گرامی!

ما به عنوان مردم مسلمان در دامن فرهنگ و تاریخی زاده شده و رشد کرده ایم که در زمان خود پرچمدار علم و فرهنگ و تمدن در سطح جهان بود. سنت و سیره پیامبر اسلام در عرصه سوادآموزی و کسب علم، بهترین الگو نه تنها برای مسلمانان بلکه برای همه بشریت است. من در جلسات قبلی برخی از نمونه های تاریخی را به تفصیل بیان کردم. امروز تنها در مورد سیره و سنت پیامبر اسلام در مورد سواد آموزی و اهمیت کسب علم پنج نکته کوتاه ولی بسیار مهم را فهرست وار خدمت شما بیان می کنم و از همه شما هموطنان گرامی می خواهم که به این چند نکته از سیرت پیامبر عظیم الشأن اسلام و عمق و ژرفای پیام های انسانی آن به دقت توجه کنید:

۱٫ پیامبر اسلام اولین بنیانگذار سوادآموزی یا کورس اکابر در تاریخ است.دین او با أقرأ و امر به خواندن و تعلیم آغاز شد و کتاب او هم نامش قرآن یعنی خواندن است. او برای اولین بار در تاریخ در جریان جنگ بدر اعلام کرد که هر اسیری از کفار که به ده نفر از جوانان مسلمان سواد خواندن و نوشتن یاد دهد آزاد است، در حالی که در آن زمان رسم بر این بود که اسیر جنگی را یا می کشتند و یا به بردگی می گرفتند و یا در مقابل پول و فدیه آزاد می کردند، ولی پیامبر اسلام در بدل تعلیم سواد، اسیر جنگی را آزاد می کرد.

۲٫ پیامبر اسلام اولین کسی است که زنان را به سوادآموزی تشویق کرد و زمینه ای را فراهم ساخت که زنان خواندن و نوشتن بیاموزند. این سیره حسنه کاملا بر عکس این رسم بی پایه و بی بنیادی است که برخی امروز مانع رفتن دختران و زنان به مکتب و آموختن سواد و علم می شوند. در تاریخ آمده: زنی بنام «الشفاء» که خواندن و نوشتن بلد بود، به خانه حضرت می آمد و به زنان پیامبر اکرم (ص) نیز خواندن و نوشتن می آموخت و از این روی از طرف پیامبر گرامی مورد تقدیر و تشویق قرار می گرفت. به همین جهت با این که در زمان ظهور پیامبر در مکه تنها ۱۷ نفر با سواد بودند ولی دیری نگذشت که در مدینه حتی از میان زنان خانه دار و دختران نیز کسانی پیدا شدند که خواندن و نوشتن را فرا گرفتند و دو تن از زنان پیامبر یعنی ام المؤمنین عایشه و ام المؤمنین ام سلمه هم سواد آموخته بودند.

۳٫ پیامبر اسلام اولین کسی است که با تبعیض جنسیتی بین زن و مرد در عرصه سواد و معارف مبارزه کرد و کسب علم را به طور برابر بر مرد و زن فریضه و واجب قرار داد. طلب العلم فریضه علی کل مسلم و مسلمه.

۴٫ پیامبر اسلام اولین کسی است که در این عرصه مرز سنی را نیز برداشت و تحصیل علم را در سن کودکی و جوانی و بزرگسالی الزامی ساخت و فرمود: اطلبوا العلم من المهد الی اللحد. یعنی از گهواره تا گور دانش بجوی.

۵٫ پیامبر اسلام اولین کسی است که می گوید کسب علم، مرز دین و مذهب نمی شناسد و یک مسلمان باید دانش زمان را حتی از کفار و از کشورهای غیر مسلمان باید بیاموزد. اطلبوا العلم و لو باالصین همین معنا را افاده می کند و همچنین چنانکه پیشتر گفتم مسلمانان مدینه را ملزم ساخته بود که از اسرای کفار سواد بیاموزند.

دوستان گرامی!

پنج نکته ای را که گفتم تنها گوشه ای از تعالیم انسانی و حیات بخش و نشاط آفرین پیامبر اسلام است. چهره واقعی اسلام، چهره نورانی و انسانی است. چهره علم و ترقی است. اسلام نماد مهر و محبت و تساهل و مدارا است، نه دین بی سوادی و نادانی، نه دین جهل و خرافه و تعصب و نه دین خشونت و جنگ و انفجار و انتحار! با این وجود ما حق داریم این سؤال را مطرح کنیم که آنانی که در این روزها در سرزمین ما مکتب ها و لیسه ها را و کتاب ها و قرآن ها را به آتش می کشند و تعمیرات مکاتب را تخریب می کنند آیا واقعا مسلمان هستند و خود را پیرو پیامبر اسلام می دانند؟ آیا این ها واقعا شناختی و یا احترام و باوری به دین و قرآن خدا و سنت پیامبر دارند؟ و آیا کسانی که به بهانه مسلمان و متدین بودن مانع رفتن دختران و زنان به مکتب و پوهنتون و مانع سواد آموختن آنان می شوند چگونه می توانند این عمل ننگین خود را به اسلام و پیامبر اسلام نسبت بدهند، در حالی که پیامبر از بانویی دعوت می کند که به همسران او و به سایر زنان مسلمان خواندن و نوشتن یاد دهد و از این کار او تقدیر می کند؟

اجازه دهید مطلبی را در باره فرهنگ و تمدن اسلام و اثرات این فرهنگ در دنیای غیر مسلمان برای شما بیان کنم. ویل دورانت نویسنده و مؤرخ مشهور غرب در کتاب نامدارش به نام تاریخ تمدن می گوید: پیامبر اسلام با چنین سیاستی بود که بزرگترین ملت و دولت و بزرگترین امپراطوری را تأسیس کرد و تمدن و فرهنگی را بنیان نهاد که تا قرن ها در سطح جهان پیشتاز بود. ویل دورانت در این مورد می گوید:

«اسلام طی پنج قرن از سال ۸۱ تا ۵۹۷ ه. ق(۷۰۰ تا ۱۲۰۰ م) از لحاظ نیرو، نظم، بسط قلمرو حکومت، تصفیه اخلاق و رفتار، سطح زندگانی، وضع قوانین منصفانه انسانی و تساهل دینی، ادبیات، دانشوری، علم، طب و فلسفه پیشاهنگ جهان بود… پزشکان اسلامی پنجصد سال تمام علمدار طب جهان بودند. فیلسوفان اسلامی مؤلفات ارسطو را برای اروپای مسیحی حفظ… کردند. ابن سینا و ابن رشد از نظر فلاسفه اروپا… انوار شرق بودند… سفالگران، آهنگران و شیشه گران و نیز جلد سازان، زره بافان و اسلحه سازان، همه، فنون خود را از صنعتگران مسلمان فرا گرفته بودند… در اسپانیا والدین اسپانیایی جوانان مسیحی خود را به دربار امیران مسلمان می فرستادند تا در آنجا تربیت شوند و رسوم شهسواری بیاموزند… هر پیشرفتی که  مسیحیان در قلمرو اسپانیا می کردند، به دنبال آن موجی از ادبیات، علوم، فلسفه و هنر اسلامی به قلمرو مسیحی انتقال می یافت…» (تاریخ تمدن، ج ۴، ص ۴۳۲ تا ۴۳۴)

حضار گرامی!

این گذشته با عظمت علم پروری و دانش اندوزی و ترقی و پیشرفت را ببینید و وضعیتی را که امروز مسلمانان دارند و مخصوصا وضعیت تأسف باری که در کشور ما وجود دارد. ما به جای الگوگیری از گذشته خود و به جای الهام گرفتن از تاریخ و سیره اسلام و سنت پیامبر اسلام امروز خود را زندانی خرافه و تعصب و اندیشه های افراطی و تروریست پرور ساخته ایم و با دست خود بنیادهای با افتخار کشور خود را ویران می کنیم.

با توجه به این وضعیت است که امروز در این محفل ارزشمند در ابتدا از خبرنگاران و رسانه های صوتی و تصویری و چاپی که  در اطلاع رسانی و تبلیغ و ترویج نقش بسیار مؤثر دارند مصرانه می خواهیم که در امر مهم سوادآموزی در کنار وزارت معارف بایستید و در برنامه های خود با برگزار کردن نشست ها و میزگردهای مطبوعاتی از سواد آموزی حمایت کنید و با نشر گزارش های مستند و یا تحقیقی مردم را به سوادآموزی تشویق نمایید. همچنین از جامعه مدنی افغانستان انتظار داریم که با ترویج فرهنگ رضاکارانه در توسعه سوادآموزی و کمک مردم به برنامه های سوادآموزی و چاپ کتاب ها و تهیه لوازم و مواد آموزشی برای کورس های سوادآموزی نقش فعال بگیرند و در تمام محافل و اجتماعات مدنی خود مردم را در جهت سهم گیری در این مهم حیاتی بسیج نمایند و همچنین از همه فرهنگیان و هنرمندان و ورزشکاران خود می خواهیم که هر کس به حد توان و امکانات خود و به هر ترتیبی که برای شان مقدور باشد، هم مردم را تشویق کنند و هم خود در توسعه و ارتقای برنامه های سوادآموزی سهم بگیرند.

امروز در این محفل با شکوه از آدرس حکومت افغانستان و از آدرس کمیته ملی سوادآموزی، ضمن تشکر و ابراز سپاس از شرکت شما در این مجلس، از همه شما بزرگواران می خواهم که قطعنامه این اجلاس را مورد تأیید قرار داده و در تطبیق آن با وزارت معارف افغانستان همکاری جدی و همه جانبه نمایید.

با تشکر از توجه شما

السلام علیکم و رحمت الله و برکاته

(کابل- رسانه های حکومت -۱۵ حوت ۱۳۹۶)

اشتراک گذاری