﴿بسم الله الرحمن الرحیم﴾
برادر گرامی جناب آقای جواد پیکار سرپرست و نامزد وزیر وزارت شهرسازی و اراضی، اعضای محترم کابینه و شورای ملی، اعضای محترم شورای عالی شهری، اعضای محترم شورای عالی اراضی و آب، والی محترم کابل، شاروال محترم کابل، نمایندگان دفتر مقام عالی ریاست جمهوری و اداره امور ریاست جمهوری، معینان، رؤسا و نمایندگان ادارات دولتی و غیر دولتی، انجنیران، شهرسازان، رسانه ها، خانم ها و آقایان! السلام علیکم و رحمت الله و برکاته.
در ابتدا تقرر برادر عزیزم آقای پیکار را به عنوان سرپرست وزیر وزارت شهرسازی و اراضی، به شخص ایشان و به همه منسوبین این وزارت صمیمانه تبریک می گویم. آقای پیکار را حد اقل در طول چهار سال اخیر از نزدیک می شناسم. ایشان واقعا یکی از کدر های شایسته، کاردان، با تجربه و صاحب طرح و اندیشه هستند. از خدمات و فعالیت های برازنده و شایسته و مبتکرانه ایشان در اداره اراضی تشکر می کنم. در طول دوره خدمت ایشان، اداره اراضی از تحرک کافی و لازم برخوردار شد و در همه عرصه های کاری به یک اداره فعال و کارآ تبدیل گردید. توفیقات مزید ایشان را در وزارت شهرسازی و اراضی نیز آرزومندم و امیدوارم اکنون که این دو اداره کلیدی به همدیگر ادغام شده اند، با تدبیر و مدیریت عالی آقای پیکار، این وزارت منشأ خدمات ارزشمند و ابتکارات بیشتری گردد.

همچنین لازم می بینم از خدمات ارزنده وزیر پیشین وزارت شهرسازی و مسکن جناب آقای سعادت منصور نادری نیز تشکر کنم. ایشان به عنوان یک وزیر لایق و یک مدیر باتدبیر، در طول مدت نزدیک به چهار سال برای پویایی و کارآمدی این وزارت از هیچ کوششی دریغ نورزیدند و همچنین برادر گرامی ما آقای انجنیر روشان ولسمل نیز در دوره ای که هم معینیت و هم سرپرستی وزارت را به عهده داشتند، با زحمات شبانه روزی از این وزارت به درستی و شایستگی مدیریت کردند. از ایشان و همه همکاران ایشان و همه معینان و کارمندان و منسوبین پرتلاش این وزارت صمیمانه تقدیر و سپاسگزاری می کنم.

حضار گرامی!
اجازه دهید در آغاز سخنانم از یک رویداد دیگری که برای کشور ما از اهمیت خاصی برخوردار است یاد کنم، یعنی کنفرانس ژنیو در باره افغانستان که با رهبری مشترک افغانستان و سازمان ملل متحد و با شرکت جلالت‌مآب محمد اشرف غنی رئیس جمهور و جلالت‌مآب رئیس اجرائیه و با حضور هیأت هایی از ۶۱ کشور و ۳۵ نهاد بین المللی و نمایندگان جامعه مدنی، سکتور خصوصی و رسانه ها به تاریخ ۶ و ۷ قوس ۱۳۹۷ (۲۷ و ۲۸ نوامبر ۲۰۱۸) در ژنیو برگزار شد. این کنفرانس یک موفقیت بزرگ دیگر برای دولت افغانستان بود. در این کنفرانس، جامعه بین المللی یک بار دیگر پیشرفت ها و برنامه های حکومت وحدت ملی در راستای صلح، اصلاحات و توسعه را مورد تأیید قرار داد و حمایت کامل خود را برای تداوم حمایت ها، کمک ها و همکاری ها در دهه تحول (۲۰۱۵ – ۲۰۲۴) اعلام داشتند.

در شرایط حساس و دشوار کنونی که حکومت و مردم ما با چالش های فراوانی در عرصه های مختلف امنیتی و سیاسی و اقتصادی مواجه است، این حمایت همه جانبه، نشانه جایگاه شایسته کشور ما در جامعه بین المللی و نشانه دیپلماسی فعال رهبری حکومت وحدت ملی است. این موفقیت بزرگ را به حکومت و مردم شریف افغانستان و به شما حضار گرامی، صمیمانه تبریک می گویم و مخصوصا به جلالت مآب رئیس جمهور که در طی یک ماه اخیر به طور شبانه روزی از آمادگی های لازم برای کنفرانس نظارت می کردند و برگزاری آن را به بهترین صورت مدیریت و رهبری کردند.

حضار گرامی!
شهر نماد مدنیت، ترقی و نوگرایی و نشانه فرهنگ، تمدن و تاریخ ملت ها است. گفته شده پدیده شهر قدامت بیش از هفت هزار ساله دارد و تمدن یونان نیز با دولت- شهرها آغاز شد، ولی با انقلاب صنعتی در غرب و ایجاد نهادهای اقتصادی، اداری، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، ساختار شهرها به کلی دگرگون شد و تغییرات و تحولات شگرفی در حیات اجتماعی شهری، به وجود آمد.

ما در افغانستان نیز سابقه دیرپای شهرسازی و شهرنشینی داریم. برخی از شهرهای کشور ما پیشینه چند هزار ساله دارد. اما روند شهرسازی به معنای مدرن و عصری آن تنها از یک قرن و اندی است که در کشور ما آغاز شده است. مدیریت شهرسازی برای اولین بار از سال۱۳۴۰ در چوکات وزارت فواید عامه افغانستان آغاز به کار کرد و بعد در سال ۱۳۴۶ به ریاست شهرسازی و خانه سازی ارتقا یافت و بعد از تحولات زیادی بالاخره در سال ۱۳۷۱ وزارت شهرسازی و مسکن ایجاد گردید و به همین جهت است که وزارت شهرسازی در ساختار حکومت، از وزارت های نسبتا جوان و نوپای ما است و هنوز راه درازی در پیش دارد تا واقعا بتواند بر همه مشکلات فایق آید و موانع شهرسازی مدرن را از سر راه بردارد. امروز همان طور که همه شما می دانید چالش های مختلف و رنگارنگ در سکتور شهری ما وجود دارد و شهرهای ما در این رابطه از کاستی های زیادی رنج می برد، از مشکلات در امور ساختمانی و مسکن گرفته تا مدیریت آب و منابع آب و فاضلاب، برق، محیط زیست و آلودگی ها، ترافیک، ترانسپورت و تا اقتصاد شهری، تراکم جمعیت، مشکل کار و اشتغال و زیربناهای دیگر شهری.

امروز رهبری حکومت وحدت ملی و در رأس جلالت مآب رئیس جمهور غنی سکتور شهری را یکی از اولویت های بنیادی خود می داند و در این رابطه اقدامات زیادی صورت گرفته و در چند سال اخیر دستاوردهای خوبی هم داشته ایم که به صورت فشرده، به سه مورد از این اقدامات، حد اقل در عرصه رهبری و مدیریت اشاره می کنم:

۱٫ ایجاد شوراهای عالی در سطح رهبری حکومت:
در دوره حکومت وحدت ملی دو شورای مهم به نام «شورای عالی شهری» و «شورای عالی آب و اراضی» تحت رهبری مستقیم رئیس جمهور ایجاد شده که در این شوراها همه نهادهای سکتور شهری عضویت دارند و مخصوصا وزارت شهرسازی که نه تنها یکی از نهادهای کلیدی و محوری این سکتور بلکه رهبری کننده این سکتور است. در این شوراها پالیسی ها و برنامه ها و طرح های اساسی مربوط به مسایل شهری و امور آب و اراضی با نگاه تخصصی مورد بحث و تصویب قرار می گیرد.

۲٫ تصویب پالیسی ها و قوانین جدید در سکتور شهری:
در سکتور شهری ما سه اداره مهم یعنی وزارت شهر سازی، شاروالی کابل و شاروالی های ولایات و اداره مستقل اراضی، در دوره حکومت وحدت ملی، به سه اداره بسیار فعال و با تحرک تبدیل شدند و موانع و چالش هایی که در گذشته وجود داشت از سر راه هر سه اداره رفع شد. در مرحله نخست پالیسی ها و نقشه راه اراضی و شهرسازی تدوین و تصویب شد و در مرحله دوم همه قوانین مربوط به این سکتور به تصویب رسیدند. این قوانین در طول یک و نیم دهه گذشته همواره مورد بحث بودند ولی در دوره حکومت قبلی هرگز این قوانین طی مراحل نشد. اما در این دوره با جدیت شخص رئیس جمهور و مسئولین ادارات مربوطه همه این قوانین به بهترین صورت و با قواعد و معیارهای مدرن نهایی شده و نافذ شدند، مانند قانون استملاک، قانون تنظیم امور زمینداری، قانون شهرسازی، قانون شاروالی و قوانین و مقرره های مربوطه دیگر.

اهمیت این قوانین از این جهت است که در سکتور شهری هیچ نوع خدماتی قابل ارائه نیست مگر این که قبلا در یک چارچوب حقوقی روشن، معیارها و شرایط استفاده از آن مشخص گردد. خوشبختانه جناب آقای پیکار از نگاه مسلکی یک دانش آموخته حقوق است و مطالعات و تجربیات ارزشمند حقوقی مخصوصا در حقوق عامه و حقوق اداری دارند که حضور ایشان در رأس اداره شهرسازی و اراضی، برای حل چالش های حقوقی سکتور شهری یک کمک بزرگ و یک فرصت مغتنم خواهد بود.

۳٫ ادغام دو اداره اراضی و وزارت شهرسازی و مسکن:
در آخرین اقدام و به منظور اصلاحات سالم در سیستم اداری و برای جلوگیری از تورم تشکیلاتی و ادارات موازی، از طرف رهبری حکومت تصمیم گرفته شد که اداره اراضی و وزارت شهرسازی و مسکن به همدیگر ادغام شوند. این تصمیم یک گام مهم و آغاز یک روندی از اصلاحات در تشکیلات اساسی دولت است که امیدواریم همچنان ادامه یابد و در مورد ادارات موازی و مشابه دیگر نیز تطبیق شود. ما همگی می دانیم که تشکیلات اساسی دولت ما کاستی های زیادی دارد و هنوز هم با سپری شدن یک و نیم دهه از حکم قانون اساسی مبنی بر تصویب قانون تشکیلات اساسی دولت، حکومت و هم شورای ملی موفق نشده اند که قانون تشکیلات اساسی دولت را به تصویب برسانند، ولی این تصمیم اخیر حکومت مبنی بر ادغام ادارات مشابه به همدیگر و حذف ادارات موازی، می تواند زمینه را برای فراهم کردن تشکیلات معیاری دولت فراهم سازد.

حضار گرامی!
اما با همه این اقدامات و تلاش های جدی ای که تا کنون صورت گرفته، توجه رهبری سکتور شهری مخصوصا وزارت شهرسازی و اراضی را به سه نکته مهم دیگر جلب می کنم:

۱٫ ارتقای ظرفیت مسلکی و تخصصی یکی از نیازهای حیاتی در این سکتور مخصوصا در وزارت شهرسازی است. ما امروز در رشته های مرتبط به سکتور شهری خوشبختانه در میان جوانان خود کدرهای بسیار ورزیده ای داریم که هنوز هم نتوانسته ایم از دانش و تجربه آنان درست استفاده کنیم. رهبری وزارت شهرسازی باید این کدرها را شناسایی کرده و به صورت شفاف آنان را جذب کند، مخصوصا در ولایت ها که نمایندگی های این وزارت هنوز هم در بسیاری از موارد، فاقد کدرهای متخصص و تحصیل کرده است.

۲٫ انسجام و هماهنگی لازم بین همه نهادهای مربوط به سکتور شهری، ضرورت دیگری است که باید همگی به آن توجه کنند. در این سکتور هریک از وزارت های شهرسازی، انرژی و آب، مخابرات، معارف و صحت عامه و اداراتی مانند شاروالی، اداره اراضی، برشنا، آبرسانی، محیط زیست و امثال آنان همگی سهیم هستند. در گذشته همه ما شاهد بوده ایم که بین این نهادها هماهنگی لازم وجود نداشته است و گاهی به خاطر تداخلات وظیفوی و انجام فعالیت های موازی و تکراری، فعالیت همدیگر را خنثی ساخته اند. وزارت شهرسازی به حیث نهاد رهبری کننده سکتور شهری باید تلاش کند که در میان همه این نهادها هماهنگی لازم را ایجاد نماید و همچنین در کنار نهادهای دولتی، جلب توجه و مشارکت سکتور خصوصی و فراهم کردن زمینه همکاری مردم یک ضرورت دیگر است که باید مورد توجه قرار گیرد.

۳٫ نقطه مهم دیگر فرهنگ سازی در عرصه شهرنشینی و شهروندی است. ما در رابطه با شهر، با دو عنصر مرتبط به هم مواجه هستیم: یکی شهرسازی است و دیگری شهرنشینی. ما در شهرنشینی هم به عناصر سخت افزاری و مادی و فیزیکی نیاز داریم و هم به عناصر نرم افزاری و معنوی و فرهنگی. عناصر مادی شهر را وزارت شهرسازی و نهادهای مربوط این سکتور باید تهیه و تأمین نمایند، از قبیل: ارائه خدمات شهری، مدیریت برنامه ها و پروژه های زیربنایی، ترافیک، ترانسپورت، آب، برق، مسکن و غیره. اما عناصر معنوی شهر یعنی فرهنگ شهرنشینی و فرهنگ شهروندی، هرچند تنها وظیفه سکتور شهری نیست، بلکه وظیفه همه نهادهای دولتی و غیر دولتی است، ولی وزارت شهرسازی و شاروالی ها وظیفه دارند که فرهنگ سازی شهرنشینی را مدیریت کنند.

ما امروز اگر در شهرسازی خود با مشکلاتی مواجه هستیم و اگر در خدمات شهری خود ناکامی هایی داریم، در شهرنشینی خود با مشکلات بیشتر و ناکامی های زیادتر مواجه هستیم و حتی باید گفت ناکامی در فرهنگ شهرنشینی و شهروندی به مراتب خطرناک تر از ناکامی در شهرسازی است.

از سوی دیگر عناصر مادی شهر مثل وسایل ترانسپورتی، تکنالوژی ساختمانی و ارتباطات، کالاهای مصرفی و سایر تجهیزات شهری به آسانی و به سرعت قابل دسترسی است و به سرعت هم تحول پیدا می کند و در جامعه رواج می یابد، ولی عناصر معنوی شهر یعنی فرهنگ شهر نشینی به آسانی و به سرعت ایجاد نمی شود و به آسانی هم تحول پیدا نمی کند و نیاز به زمان دارد تا به یک هنجار و به یک ارزش و اخلاق تبدیل شود و در اعماق ذهن و روان همه تثبیت گردد.
بنا بر این وزارت شهرسازی و اراضی و شاروالی های ما در کنار فعالیت های رایج، با ایجاد یک تشکیلات فرهنگی مناسب، باید سازوکار مناسبی را جستجو کنند تا در جامعه ما فرهنگ و اخلاق شهر نشینی نیز نهادینه گردد.

در پایان یکبار دیگر تقرر جناب آقای پیکار را به عنوان سرپرست وزارت شهرسازی و اراضی تبریک می گویم و توفیقات مزید ایشان را در راه خدمت به مردم و کشور آرزو می کنم و از همه همکاران، کارمندان و منسوبین این وزارت می خواهم که به صورت یک تیم واحد و متحد، با رهبری وزارت همکاری نمایند و در ارائه خدمات به ملت عزیز خود از هیچ کوششی دریغ نکنند.

تشکر از توجه شما.
السلام علیکم و رحمت الله و برکاته.

اشتراک گذاری