﴿بسم الله الرحمن الرحیم﴾
جلالت مآب رشید میریدوف معاون شورای وزیران و وزیر امور خارجه ترکمنستان، جلالت مآبان وزرا، نمایندگان کشورها و مؤسسات بین المللی، خانم ها و آقایان! السلام علیکم و رحمت الله و برکاته.
در ابتدا به جهت رویداد غم انگیز زلزله اخیر در ایران و عراق، مراتب تسلیت و همدردی خویش را با دولت ها و مردمان ایران و عراق و مخصوصا خانواده های قربانیان این حادثه المناک تقدیم می دارم.
مسرت دارم که امروز در هفتمین نشست کنفرانس همکاری های اقتصادی منطقه ای راجع به افغانستان (رکا) اشتراک می کنم. از حکومت ترکمنستان بخاطر میزبانی عالی این گردهمایی بزرگ بین المللی در شهر زیبای عشق آباد ابراز امتنان می نمایم. ترکمنستان به عنوان یک کشور دوست و برادر و همسایه نزدیک ما، از فعال ترین کشورها در عرصه همکاری های اقتصادی منطقه ای و نقطه اتصال منطقه و جهان می باشد و میزبانی نشست امروز نماد روشنی از این نقش فعال است و روابط ما با ترکمنستان نیز یک نمونه برجسته از دوستی پایدار و همکاری های وسیع و روبه رشد در عرصه های مختلف است. ترکمنستان با در پیش گرفتن اصل «بی طرفی مثبت» یک مدل خوب سیاست خارجی را ارائه کرده و با «همسایگی نیک» برای همه همسایگان یک مدل خوب همسایگی و احترام و دوستی متقابل را نشان داده که همه ما باید از آن الگو بگیریم. برگزاری موفقانه پنجمین دور «بازی های آسیایی داخل سالن و هنر های رزمی» در مجتمع با شکوه المپیک عشق آباد در سپتمبر گذشته، هم یک گام بزرگ همگرایی و در حقیقت افتخار آسیا بود که از جانب افغانستان این رویداد مهم را به دولت ترکمنستان تبریک می گویم. از جلالت مآب قربان قلی بردی محمدوف رئیس جمهور ترکمنستان به خاطر رهبری متین و با درایت شان و به جهت توجه ویژه به همکاری های همه جانبه با افغانستان ابراز سپاس می نمایم. مطمئنا با تعهد و تلاش مشترک هر دو کشور این روابط بیش از پیش گسترش خواهد یافت.
من به نمایندگی از دولت و ملت افغانستان مخصوصا جلالت مآب رئیس جهور اشرف غنی، از اشتراک همه هیأت های محترم کشورهای دوست و سازمانهای همکار رکا در اجلاس هفتم سپاسگذاری می نمایم. حضور شما در این نشست نشان دهنده تعهد شما به مسئولیت مشترک در زمینه تقویت هرچه بیشتر همکاری های منطقه ای برای مقابله با چالش های مشترک و استفاده بهینه از فرصت های سیاسی و اقتصادی موجود در منطقه می باشد. همچنین از دولت های هندوستان، پاکستان، ترکیه و تاجیکستان که میزبان اجلاس های دوم، سوم، چهارم و پنجم رکا بودند نیز صمیمانه تشکر می کنم.
جلالت مآبان، خانم ها و آقایان!
اولین نکته ای را که می خواهم بر آن تأکید کنم این است که ما در این منطقه مخصوصا در آسیای میانه و ماحول آن، یک حوزه فرهنگی مشترک را تشکیل می دهیم. ما فرهنگ، تاریخ، زبان و تمدن مشترک داریم. در تاریخ کهن این منطقه شهر های مرو، نیشابور، بخارا، سمرقند، خیوه، خراسان، بلخ، غزنه، غور، کابل، هرات، قندهار و مانند آن تاج های زرین و گوهرهای گرانبهای فرهنگ و تاریخ ما بوده اند و هستند. افغانستان در این میان خود را جزء انفکاک ناپذیر تاریخ و تمدن آسیای میانه می داند و به آن افتخار می کند. افغانستان امروز، نیز جغرافیای مشترک همه اقوام کهن این منطقه است به شمول اقوام پشتون، تاجیک، هزاره، اوزبیک، ترکمن، بلوچ، قرغیز، قزلباش و سایر اقوام ترک تبار، تاجیک تبار و هندوتبار و همچنین ما در افغانستان مرکز احترام به همه زبان های مردم منطقه هستیم به شمول زبان های پشتو، فارسی، اوزبیکی، ترکمنی، بلوچی، پامیری و زبان های دیگر. زبان های ده کشور عضو ایکو زبان های زنده مردم افغانستان است. این حوزه فرهنگی مشترک، اساس و بنیاد همه همبستگی ها و همگرایی های ما را تشکیل می دهد که باید آن را پاس بداریم و بیش از هر چیز دیگر به آن توجه کنیم.
یکی از اولویت های مهم حکومت افغانستان در چند سال گذشته تقویت همکاری های اقتصادی منطقه ای بوده است و ما در این زمینه متعهد به ایفای نقش فعال به عنوان کانون تجارت و ترانزیت در سطوح منطقه ای و قاره ای می باشیم. چارچوب رکا از بدو تأسیس در سال ۲۰۰۵ توانسته است یک بستر مناسب برای گفتگو و همکاری در عرصه های مختلف انرژی، ترانسپورت، تجارت، ترانزیت، مخابرات و ارتباطات، تقویت سکتور خصوصی و اعزام کارگران ایجاد نماید. حضور بیش از ۶۰ کشور و سازمان منطقه ای و بین المللی در نشست امروز و تعدد برنامه ها و نشست های مختلف در دو روز این کنفرانس، خود گواه رشد قابل ملاحظه فعالیت ها و تلاش ها در چارچوب رکا می باشد.
خوشبـــختانه از ششمین نشست رکا در سپتامبر ۲۰۱۵ در کابل به این سو، شـــاهد پیشرفت های خوب و امیدوار کننده در زمینه اجرای پروژه های دارای اولویت در سطح منطقه بوده ایم. امضای موافقتنامه راه لاجورد به عنوان یک موافقتنامه بسیار مهم و تأثیر گذار در زمینه ترانسپورت و ترانزیت در حاشیه نشست امروز، یک نمونه بارز، از نتیجه تلاش های مشترک ما در سطح منطقه است. اجرای این موافقتنامه مهم بدون شک به ایجاد شبکه منظم و منسجم ترانزیتی و ترانسپورتی در حوزه اوراسیا و از افغانستان و ترکمنستان و حوزه دریای خزر تا اروپا کمک خواهد نمود و مردم منطقه و فراتر از آن از تأثیرات عظیم اقتصادی آن بهره مند خواهند شد. در جریان امسال پروژه های انتقال گاز تاپی، کاسا یکهزار، لین انتقال برق ۵۰۰ کیلوولت بین ترکمنستان، افغانستان و پاکستان و پروژه خط آهن بین ترکمنستان، افغانستان و تاجیکستان به عنوان نمادهای مهم همکاری های منطقه ای، شاهد پیشرفت های خوبی بوده است و خوشبختانه کارهای عملی کاسا یکهزار در بخش افغانستان در خلال چند هفته آینده شروع خواهد شد. افتتاح خط آهن اتامراد-آقینه به تاریخ ۲۸ نوامبر ۲۰۱۶= ۸ قوس ۱۳۹۵ و تکمیل قریب الوقوع قطعه سوم خط آهن خواف-هرات از دیگر پیشرفت های ملموس در زمینه خطوط آهن منطقه ای است. امضای موافقتنامه چابهار و انتقال اولین محموله گندم از این مسیر از هندوستان به افغانستان، زمینه استفاده مؤثرتر از کریدور چابهار را مساعد خواهد ساخت. ورود محموله های کالاهای چین از طریق اوزبکستان به بندر حیرتان افغانستان یک گام بزرگ دیگر بود. همچنین ما با کشور دوست آذربایجان نیز مثال های موفق همکاری را آغاز کرده ایم و بالاخره گسترش همکاری های دیجیتالی از جمله در چارچوب راه ابریشم دیجیتال، نوید بخش اتصال هرچه بیشتر منطقه و گسترش روابط مردم با مردم در سطح منطقه می باشد.
این همه تلاش و دستاورد بدون شک رؤیای احیای شکوه راه ابریشم تاریخی یعنی پروژه بزرگ مشترک همه ما را به واقعیت مبدل خواهد ساخت. اما این پیشرفت ها نباید ما را از حجم عظیم مشکلات و چالش ها غافل سازد. منطقه ما هنوز هم یکی از کم انسجام یافته ترین مناطق در سطح جهان می باشد و وجود چالش های امنیتی، خلاءهای زیربنایی و موانع تجارتی و ترانزیتی نیز از مشکلات اساسی است. منطقه ما بیش از هر زمان دیگری نیاز به تقویت اتصال و گسترش تجارت دارد و در این زمینه باید سرمایه گذاری روی زیربناها از جمله زیربناهای ترانسپورتی افزایش یابد و اقدامات جدی جهت رفع موانع تجارتی و ترانزیتی اتخاذ شود و به نیازها و چالش های خاص کشورهای محاط به خشکه به اساس اسناد و توافقات بین المللی، باید توجه ویژه صورت گیرد.
اشتغال زایی باید به عنوان یک عنصر عمده در پروژه ها و برنامه های منطقه ای در نظر گرفته شود و مردم افغانستان و منطقه باید تأثیرات ملموس اجرای پروژه ها بر وضعیت معیشت و اشتغال خود را مشاهده نمایند و در این صورت خود مردم بزرگترین حامی و ضامن اجرا و تکمیل پروژه های منطقه ای خواهند بود. همچنین هماهنگی بین فعالیت ها و تلاش های منطقه ای درچارچوب سازمان ها و چارچوب های همکاری منطقه ای باید بهبود یابد و بدون تردید چارچوب رکا می تواند نقش برازنده ای در این زمینه ایفا نماید. رشد سکتور خصوصی و تقویت همکاری ها بین اتاق های تجارت و صنایع و ایجاد اتاق تجارت و صنایع منطقه ای و مخصوصا توانمندسازی اقتصادی بانوان باید مورد توجه جدی قرار گیرد. خوشحالم که شاهد برگزاری اولین نشست ویژه بانوان تجارت پیشه در چارچوب رکا می باشیم.
تعهد افغانستان به عنوان چهارراه اتصال آسیای مرکزی و جنوبی و خاورمیانه و مرکز همگرایی های منطقه ای، برای سهم گیری فعال در راستای تحقق دیدگاه مشترک منطقه ای که همانا تأمین «ثبات و رفاه» پایدار می باشد، یک تعهد قوی و خلل ناپذیر است و نقش محوری افغانستان در چارچوب رکا و همچنین پروسه قلب آسیا، گواه این مدعاست. مطمئنا با یک رویکرد منسجم منطقه ای و حمایت بین المللی و به اساس اصل مسئولیت مشترک، می توانیم بر چالش های موجود فائق آییم و زمینه استفاده مؤثر از فرصت های عظیم اقتصادی در این منطقه وسیع را فراهم نماییم. در این رابطه باید تأکید کنم که علاوه بر کشورهای آسیایی، کشور بزرگ روسیه نیز به عنوان یک همسایه بزرگ همه ما، نقش بسیار اساسی در توسعه اقتصادی و همگرایی منطقه ای ایفا می کند.
دوستان گرامی، خانم ها و آقایان!
همانطور که اشاره کردم هدف اصلی همه همکاری ها رسیدن به دو مقصد اساسی در منطقه است که عبارتند از: ۱- امنیت و ثبات پایدار در منطقه ۲- کاهش فقر و تأمین رفاه مردمان منطقه. ما در صورتی می توانیم به این دو مقصد اساسی دست پیدا کنیم که به چند اصل مهم ذیل باور داشته باشیم و پالیسی های خود را مطابق این اصول تنظیم کنیم:
۱٫ اصل اول این است که بدانیم منطقه ما دارای یک سرنوشت مشترک است. ما در این منطقه هم تهدیدات و خطرات مشترک داریم و هم ظرفیت ها و فرصت های مشترک. امروز جنگ، تروریزم، افراط گرایی، قاچاق مواد مخدر، فقر و بی‌کاری، تهدیدات مشترک همه ما هستند و به همین جهت باید هر یکی از ما، هر کشور همسایه و منطقه را شریک رفاه و شریک ثبات و امنیت خود تلقی کنیم.
۲٫ اصل دوم این است که باید بدانیم قاره آسیا به شمول چین، جاپان، هندوستان، آسیای میانه و آسیای جنوبی قطب جدید اقتصادی جهان خواهد بود. ولی این آرزو در صورتی تبدیل به یک حقیقت خواهد شد که اولا همه کشورهای منطقه درک کنند که هر کشوری هم شریک و ذی نفع این قطب جدید خواهد بود و هم می تواند در توانمندی این قطب نقش فعال داشته باشد.
۳٫ اصل سوم این است که ما باید پالیسی های ملی خود را هم بر مبنای یک سیاست «اقتصاد محور» تنظیم کنیم و نه تنها «امنیت محور». هر چند این دو پدیده یعنی اقتصاد و امنیت، ارتباط متقابل با همدیگر دارند ولی مهم این است که امنیت ملی خود را تنها محور همه چیز تلقی نکنیم، بلکه اقتصاد جمعی منطقه و ثبات عمومی منطقه را هم عنصر اصلی دخیل و مؤثر در تأمین امنیت ملی خود بدانیم و بر این اساس هریکی از ما باید سیاست برد- برد را در پیش بگیریم و منافع جمعی منطقه ای خود را یک عنصر تعیین کننده در نظر گرفته و منافع ملی خود را جدا از منافع جمعی تفسیر نکنیم.
اگر ما این سه اصل را محور سیاستگذاری های خود قرار دهیم، همه رؤیاهای ما واقعا به یک حقیقت تبدیل خواهد شد و همگرایی منطقه ای ما هم به صورت کامل جامه عمل خواهد پوشید. رهبری حکومت وحدت ملی در افغانستان به این سه اصل ایمان و باور تزلزل ناپذیر دارد و امروز رکا هم تنها یک کنفرانسی برای افغانستان نیست، بلکه یک چارچوب همکاری اقتصادی برای همه منطقه و دوستان این منطقه است.
به همین جهت مسأله ثبات و امنیت پایدار و صلح در افغانستان باید به عنوان یک مسأله مهم منطقه ای و بین المللی و عامل اصلی تأمین صلح و ثبات در منطقه تلقی شود. ما بسیار خرسند هستیم که جامعه بین المللی حقانیت موقف افغانستان را درک کرده و در مبارزه با تروریزم، پشتیبان ما هستند و از این جهت از همه کشورهای منطقه و جهان مخصوصا ایالات متحده آمریکا، کشورهای عضو اتحادیه اروپا، اعضای ناتو، روسیه و کشورهای آسیا و منطقه صمیمانه سپاسگذاری می کنم. افغانستان با توجه به موقعیت مهم استراتژیکی و ژئو پولیتیکی اش، هم می تواند برای کشورهای منطقه یک فرصت و یک ظرفیت باشد و هم می تواند یک تهدید و عامل بحران و بی ثباتی. ما به عنوان حکومت افغانستان هرگز نمی خواهیم و هیچگاه نخواسته ایم که عامل بحران و تهدید باشیم و هیچگاه نخواهیم خواست که از مرزهای ما کشورهای دور و نزدیک ما مورد تهدید قرار بگیرند. اما انتظار داریم که همه کشورهای منطقه و همسایه با افغانستان نیز با همین دید بنگرند و در مبارزه با تروریزم بدون تفکیک بین تروریست خوب و بد، ما را در تأمین صلح و امنیت کمک کنند. افراط گرایی و تروریزم نه تنها افغانستان بلکه در حقیقت همه کشورهای منطقه را هدف گرفته است. ما امروز در خط مقدم نبرد با تروریزم و در مقابل نزدیک به سی گروه تروریستی مبارزه می کنیم و بدون تفکیک بین گروه های تروریستی، در حقیقت از منافع و مصالح همه کشورهای منطقه و جهان دفاع می کنیم و هر روز مردم ما و به طور خاص نیروهای دفاعی و امنیتی ما در این راه قربانی می دهند.
ما در کنار دفاع از استقلال و تمامیت ارضی و حاکمیت ملی خود و مقاومت در برابر تروریزم، راه حل سیاسی و اصل گفتگو و مذاکره را تنها راه منطقی پایان جنگ و ناامنی در منطقه می دانیم و به همین جهت افغانستان در این راه پیشقدم بوده و گام های صادقانه و شجاعانه ای نیز برداشته و از هر نوع میکانیزم مذاکره مستقیم و غیر مستقیم و دوجانبه و چند جانبه استقبال کرده و سهم فعال گرفته و در برخی از موارد موفق هم بوده است و از همین طریق برخی از گروه های مخالف مسلح دولت هم اکنون دست از جنگ کشیده و با حضور در کابل از طرق مسالمت آمیز سیاسی فعالیت خود را آغاز کرده است. این دروازه به روی همه گروه های دیگر مثل طالبان هم باز است. آنچه در این مسیر می تواند ما را در رسیدن به صلح و امنیت کمک کند، همکاری صادقانه همه کشورهای منطقه است در جهت جلوگیری از رسیدن کمک ها به گروه های تروریستی و عدم حمایت از لانه ها و مراکز تجهیز و آموزش آنان و وادار ساختن آنان به حضور در میز مذاکره سیاسی و تنها در این حالت است که راه برای تأمین ثبات پایدار در منطقه باز خواهد شد و گرنه تا در افغانستان جنگ و ناامنی حاکم باشد، همکاری های اقتصادی به منظور تأمین رفاه و پیشرفت اقتصادی در منطقه هم با چالش مواجه خواهد شد.
ما امیدواریم که با تأمین امنیت و صلح در افغانستان و منطقه، در ماه ها و سال های پیش رو شاهد حمایت بیشتر منطقه ای و بین المللی از چارچوب رکا و همچنین شاهد تلاش ها و دستاوردهای بیشتر در عرصه همکاری های اقتصادی منطقه ای باشیم.
در پایان یک‌بار دیگر از میزبانی خوب و مهمان‌نوازی دولت دوست ترکمنستان و از حضور گرم و فعال و مؤثر همه شما در این اجلاس سپاسگذاری می کنم.
با تشکر از توجه شما

اشتراک گذاری