﴿بسم الله الرحمن الرحیم﴾
مشاورین مقام عالی ریاست جمهوری، آقای چخانسوری سخنگوی مقام ریاست جمهوری، برادر گرامی محمد اسماعیل میاخیل رئیس عمومی رادیو تلویزیون ملی، آقای محمد زرین انزور رئیس پیشین رادیوتلویزیون ملی، منسوبین اداره رادیوتلویزیون ملی، همکاران رسانه ای، مهمانان عالیقدر، حضار گرامی، خانم ها و آقایان! السلام علیکم و رحمت الله و برکاته.

در ابتدا تعیین برادر گرامی آقای محمد اسماعیل میاخیل را به عنوان رئیس عمومی اداره رادیوتلویزیون ملی به شخص خود ایشان و شما حضار گرامی و جامعه رسانه ای تبریک می گویم. موفقیت مزید ایشان را در این مسئولیت مهم و خطیر ملی آرزو می کنم. بجا می دانم که در این رابطه از تلاش های رئیس پیشین رادیوتلویزیون ملی برادر عزیزم آقای محمد زرین انزور تشکر کنم. ایشان در یک مدت طولانی ریاست این اداره را به عهده داشتند و خدمات بی شایبه ای را ارائه کردند و واقعا در سال های سخت و دشوار، دستاوردهای قابل توجهی داشتند. موفقیت و کامیابی ایشان را در همه عرصه های زندگی خواستار هستم.
قبل از هر سخنی درود می فرستم به روان پاک شهدای قهرمان خانواده رسانه های کشور که در طول این سال ها در راه حفاظت از آزادی بیان و اطلاع رسانی به مردم، جان های شیرین خود را از دست دادند و همچنین شهدای نیروهای دفاعی و امنیتی کشور که در راه دفاع از استقلال و عزت کشور شهید شدند و به خصوص زنان و مردان بی گناهی که روز پنجشنبه گذشته در حملات راکتی دشمنان افغانستان در مراسم یادبود از شهید وحدت ملی استاد عبدالعلی مزاری در مصلای شهید مزاری در غرب کابل به شهادت رسیدند. خاطره جاویدانه همه شهدای کشور گرامی باد!

حضار گرامی!
با اغتنام از فرصت مطالب کوتاهی را در باره آزادی بیان و جایگاه رسانه های آزاد و رسانه های ملی و اولویت ها و چالش های فعالیت رسانه ای با شما در میان می گذارم.

آزادی بیان از اصول بنیادین حقوقی و سیاسی و یک حق بشری غیر قابل سلب و اساس بسیاری از حقوی و آزادی‌های دیگر است و امروز وجود آزادی در کشورها و نظام‌های سیاسی مختلف با معیار آزادی بیان سنجیده می‌شود. امروز در کشور ما حمایت از آزادی بیان و همچنین حمایت از حق دسترسی به اطلاعات به عنوان دو عنصر مکمل همدیگر، جزء پالیسی ها و سیاست های اصلی حکومت است و واقعا در ۱۸ سال اخیر در این مورد دستاوردهای چشمگیر و پیشرفت های زیادی داشته ایم. از سوی دیگر سمبول آزادی بیان، آزادی رسانه‌ها است و این به خاطر نقش عمده‌ای است که رسانه بر دوش دارد. رسانه ها به مثابه مجرای تحقق آزادی بیان و آزادی عقیده، اهمیت فوق العاده در جوامع مدرن دارد. به خصوص برای کشورهایی مثل افغانستان که تاریخ آن مملو از ناملایمات و تاریکی در عرصه آزادی بیان است، آزادی مطبوعات و رسانه مبنای همه پیشرفت ها و روشنگری ها به شمار می‌رود. رسانه باعث تضارب و تعامل اندیشه ها و ارتقای فکری جامعه و افزایش آگاهی و معلومات عمومی‌ مردم و بسیج همه علیه ظلم و فساد می شود و از این طریق از خودمحوری و خودکامگی جلوگیری می شود و بر اعمال حکومت توسط افکار عمومی مردم، نظارت صورت می گیرد.

از نگاه تاریخی در کشور ما پدیده رسانه همگانی، تحولات و فرازوفرودهای خاصی را پشت سر گذاشته است. تأسیس جریده شمس النهار و اولین مطبعه در دوره دهساله دوم حکومت امیر شیرعلی خان (۱۲۴۷ الی ۱۲۵۷ شمسی) سرآغاز یک سلسله اصلاحات و آغاز نخستین فعالیت رسانه ای در افغانستان محسوب می شود و همچنین در دوره امیر حبیب الله خان نیز جریده سراج الاخبار به مدیریت مولوی عبدالرؤف قندهاری تأسیس شد و به تاریخ ۱۵ ذی قعده ۱۳۲۳ هجری قمری (۱۱ جنوری ۱۹۰۶) اولین و آخرین شماره آن نشر گردید و برای مدتی متوقف شد و سپس از سال ۱۲۹۰ شمسی مجددا تحت مدیریت محمود طرزی آغاز به کار کرد و آخرین شماره آن به تاریخ ۲۷ قوس ۱۲۹۷ نشر گردید و باز هم متوقف شد. در این دوره یعنی دوره امیر حبیب الله خان، نشر سه سراج؛ یعنی سراج الاخبار، سراج التواریخ و سراج الاحکام فی معاملات الاسلام سه کار بزرگ فرهنگی و علمی در سه عرصه مطبوعاتی، تاریخی و حقوقی محسوب می شود که واقعا ستودنی و ماندگار است و پدیدآورندگان این آثار گرانبها همچون مولوی عبدالرؤف قندهاری، علامه محمود طرزی پدر ژورنالیزم افغانستان و علامه فیض محمد کاتب هزاره پدر تاریخنگاری معاصر افغانستان از بانیان نخستین علم و فرهنگ و رسانه گری و تاریخ نگاری در کشور ما بوده و قابل ستایش هستند.

در مورد رسانه های همگانی در تاریخ سیاسی کشور خود سه مقطع بسیار مهم داشته ایم که برای آزادی بیان و آزادی مطبوعات دوره های طلایی محسوب می شوند. یکی دهه حکومت امیر امان الله خان از ۱۲۹۸ الی ۱۳۰۷ و دوم دهه قانون اساسی در دوره سلطنت ظاهر شاه از سال ۴۲ تا ۵۲ و سوم دوره ۱۸ سال اخیر. در دوره امیر امان الله خان برای اولین بار به تاریخ ۱۰ جدی ۱۳۰۳ قانون مطبوعات به نام «نظامنامه مطبوعات» در ۱۸ ماده به تصویب رسید و برای اولین بار کتابخانه عامه کابل بنیان گذاشته شد و اولین سینما در کابل و اولین تئاتر در پغمان ایجاد شد و در حدود بیش از ۲۰ جریده و نشریه آغاز به کار کرد و مهم تر از همه در سال ۱۳۰۶ رادیوی افغانستان تأسیس و شروع به کار کرد که اکنون نودویک سال از عمر آن می گذرد. البته تلویزیون افغانستان در سال ۱۳۵۵ تأسیس شد که اکنون چهل و دو سال از تأسیس آن سپری شده است.

اما در ۱۸ سال اخیر خوشبختانه در زمینه تأسیس و فعالیت گسترده رسانه های دولتی و خصوصی نیز شاهد یک وضعیت نسبتا مطلوب بوده ایم. من چند روز پیش در این رابطه گزارشی را نقل کردم که بر اساس آن فعلا طبق آخرین معلومات وزارت اطلاعات و فرهنگ فعلا ۹۶ تلویزیون، ۶۵ رادیو و ۹۱۱ نشریه چاپی در کابل و ۱۰۷ تلویزیون، ۲۸۴ رادیو و ۴۱۶ نشریه چاپی در ولایات فعالیت دارند یعنی ۱۸۷۹ رسانه فعال داریم که در شرایط کشوری مانند افغانستان یک رقم درشتی است و نشان دهنده وضعیت بسیار مناسب آزادی بیان و فعالیت رسانه های آزاد در کشور ما است. البته در کنار این موارد ده ها خبرگزاری و مراکز اطلاع رسانی و مؤسسات فرهنگی و هنری دیگری نیز هستند که فعالیت می کنند.

در این رابطه باید علاوه کنیم که حکومت افغانستان در حمایت از آزادی بیان و حمایت از رسانه های آزاد همچنان قاطع و استوار است. ما بر این باوریم که آزادی بیان محصول مبارازت آزادیخواهانه مردم افغانستان است. مردم ما در طول قرون و اعصار با استبداد و دیکتاتوری مبارزه کرده اند و برای به دست آوردن آزادی بیان، قهرمانان زیادی را قربانی داده اند و از آن جمله در سال های اخیر نیز ده ها تن از خبرنگاران و رسانه گران ما در عملیات جنگی و تروریستی قربانی شده اند. اکنون همه ما مکلف هستیم از این دستاورد با افتخار حمایت کنیم. به همین جهت است که آزادی بیان در همه حالات حتی در سرنوشت ساز ترین موضوع یعنی مسأله صلح با مخالفان دولت، خط سرخ حکومت و مردم ما است و نباید به هیچ کس اجازه داده شود که به آزادی های مردم و رسانه ها تعرض صورت بگیرد و هیچ مصلحتی نباید سبب اهمال و بی توجهی در این زمینه شود.

حضار گرامی!
در کنار آزادی بیان و رشد رسانه های خصوصی و دستاوردهای بزرگی که در این عرصه داشته ایم، اگر به رسانه های دولتی توجه کنیم چند نکته قابل توجه است:
اول این که رسانه های دولتی ما پیشینه بسیار طولانی دارد. همان طور که پیشتر گفته شد از تأسیس رادیو ۹۱ سال و از تأسیس تلویزیون ملی ۴۲ سال سپری می شود. روزنامه انیس نیز در ۱۵ ثور ۱۳۰۶ یعنی در سال تأسیس رادیو به مسئولیت غلام محی الدین انیس آغاز به کار کرد. غلام محی الدین انیس بعد از سقوط دولت امان الله خان به جرم آزادیخواهی به زندان افتاد و در سال ۱۳۱۷ جان باخت و بعد از او سرور جویا مسئولیت انیس را به عهده گرفت که او هم در سال ۱۳۲۷ به خاطر فعالیت های سیاسی به زندان افتاد و بعد در جدی ۱۳۴۰ درگذشت. در کنار انیس روزنامه اصلاح هم یکی از قدیمی ترین رسانه های ما است که در ۲۹ دلو ۱۳۰۰ مطابق ۱۸ فبروری ۱۹۲۱ شروع به کار کرد. در کنار روزنامه ها، آژانس باختر نیز یکی از قدیمی ترین آژانس های خبری در منطقه است که در سال ۱۳۱۸ تأسیس شده است. همه این رسانه ها در طول دوره فعالیت خود شاهد تحولات و فراز و فرودهای زیادی بوده و نقش برجسته ای در روشنگری و اطلاع رسانی داشته اند.

اما رسانه های دولتی ما در کنار این پیشینه طولانی، در شرایط حاضر با چالش ها و مشکلاتی نیز مواجه هستند و مسئولیت های سنگینی نیز بر دوش دارند که باید نقش تاریخی خود را ایفا نمایند. اولین نقطه مهم بالارفتن ظرفیت و ارتقای کیفیت حرفه ای و مسلکی است. شما می دانید که رقابت در عرصه کار رسانه ای یکی از خطرناکترین رقابت ها است. هرگاه رسانه ای نتواند خود را با نیازهای جامعه و مقتضیات عصر و مطالبات مخاطبان خود عیار سازد به زودی سقوط می کند. در این زمانه مردم به سراغ رسانه ای می روند که با سهل ترین شیوه با کیفیت ترین پیام را در کم ترین زمان ممکن و با استفاده از بهترین زبان و ادبیات و تکنالوژی معاصر در اختیار شان بگذارد. متأسفانه باید گفت رسانه های دولتی ما اعم از نوشتاری و دیداری و شنیداری و مخصوصا رادیوتلویزیون ملی ما در این رقابت آزاد از قافله بسیار عقب هستند. هم حکومت و هم مسئولین این رسانه ها مکلفند که با این وضعیت مسئولانه برخورد کنند و اجازه ندهند که امکانات و منابع دولتی بدون استفاده مؤثر به هدر برود.

دومین نقطه مهم دیگر این است که وقتی رسانه های دولتی ما ادعای ملی بودن دارند، اول باید تمام تلاش و توان خود را به کار بندند که وحدت ملی مردم افغانستان را بیش از پیش تحکیم نمایند. متأسفانه در بازار آزاد رسانه ای گاهی منافع ملی و وحدت ملی ما صدمه می بیند و کسانی و گروه هایی با نفرت پراکنی های قومی و زبانی و مذهبی در میان اقوام باهم برادر ما با ایجاد مرزهای رنگارنگ، فاصله و بلکه تفرقه و خصومت ایجاد می کنند. بنا بر این وظیفه رسانه ملی ما است که در مقابل این نفرت پراکنی ها و تفرقه افکنی ها بایستند و با تولید برنامه های سازنده، مردم را بر محور منافع ملی متحد سازند.

از سوی دیگر شاخصه مهم ملی بودن رسانه این است که خود قبل از هر چیز آیینه تمام نمای همه اجزای پیکره ملت باشد. باید تمام اقوام و گروه های فرهنگی و اجتماعی و سیاسی در رسانه ملی حضور داشته باشند و هم این رسانه در تولید برنامه های خود کوشش کند که تمام مناطق کشور و همه گروه های ملی را تحت پوشش بگیرد و در تقویت و توسعه همه زبان ها و فرهنگ همه اقوام کشور تلاش کند و نیازها و چالش های تمام مناطق کشور تا دورترین ولسوالی ها و قریه جات کشور را منعکس نماید.

حضار گرامی!
در میان رسانه های دولتی، رادیوتلویزیون از اهمیت بیشتری برخوردار است. چون این اداره یک اداره کاملا مستقل است و رادیوتلویزیون ما عنوان ملی بودن را با خود دارد. اگر رادیو تلویزیون ملی ما اصلاح شود یعنی اصلاحات همه جانبه در این رسانه اعمال شود و به یک رسانه مدرن و قابل رقابت با رسانه های آزاد تبدیل گردد، سایر رسانه های دولتی ما مثل روزنامه ها هم اصلاح خواهند شد. رادیو تلویزیون ملی باید استقلال کامل خود را حفظ کند و تنها به جوانب مسلکی بودن و حرفه ای بودن کار خود بندیشد و به هیچ مقام دولتی از هر سه قوه دولت اجازه ندهد که در امور داخلی این رسانه مداخله کند.

البته یک نکته مهم در کار رادیوتلویزیون ملی باید مورد توجه قرار گیرد و آن این که این رسانه در هر حالت یک رسانه ای است که مسایل ملی و منافع ملی، محور فعالیت آن را تشکیل می دهد و بودجه آن هم به طور عمده از طریق بودجه ملی تأمین می گردد و از این رو مکلف است که از کارکردها و فعالیت های نهادهای ملی و دولتی به طور دقیق و در عین حال بی طرفانه گزارش دهد. یک رسانه آزاد و خصوصی مکلفیت ندارد که گزارش کارکردهای حکومت را نشر کند، ولی رادیو تلویزیون ملی مکلف است که این نوع رویدادها را پوشش دهد. امروز فعالیت ها و دستاوردهای دولت آن گونه که لازم است به اطلاع مردم رسانده نمی شود و رسانه های خصوصی مخصوصا آن رسانه هایی که در اختیار گروه های سیاسی و اقتصادی قرار دارند با اخبار مربوط به دولت به گونه غیر منصفانه و گاهی حتی مغرضانه برخورد می کنند. به عنوان مثال به دو نمونه از رویدادهای این روزها اشاره می کنم. اول در این روزها که از روز ۸ مارچ تجلیل می شود، از دستاوردهای عظیم دولت در زمینه توسعه، تقویت و حمایت از حقوق زنان کشور و برنامه های توانمندسازی آنان، آنچنان که لازم است گزارش داده نمی شود و همگی تأکید می کنند که همه برنامه ها در این مورد شعاری، نمایشی و سمبولیک است، در حالی که چنین نیست. در عمل در تمام عرصه ها و زمینه های مربوط به زنان، چه در عرصه های مربوط به دولت و یا عرصه های مربوط به سکتور غیر دولتی، تحولات بسیار مثبت و سازنده ای به وجود آمده است که با گذشته ها اصلا قابل مقایسه نیست مخصوصا در زمینه معارف و تحصیلات عالی، استخدام در خدمات ملکی، وضعیت عدلی و قضایی، قانونگذاری و حضور زنان در سطح رهبری ادارات دولتی و مانند آن.

دوم بازهم به عنوان مثال، رئیس جمهور دیروز به شصتمین سفر ولایتی خود به فراه و قندهار رفتند، اما تبلیغ می شود که این سفرها کمپاینی است، در حالی که این شصت سفر ولایتی تنها در دو ماه اخیر بعداز ثبت نام کاندیدان ریاست جمهوری صورت نگرفته تا ناظر به کمپاین باشد، بلکه بر اساس یک پلان منظم در طول مدت بیش از چهار سال انجام شده و دستاوردهای بسیار زیاد در عرصه های انکشافی و حکومتداری و امنیتی داشته است و تا جایی که من اطلاع دارم تا کنون هیچ زمامداری در افغانستان و حتی هیچ وزیر یا مقام عالی رتبه دیگری در این حد سفر کاری ولایتی نداشته است و این اولین بار است که رئیس جمهور به دورترین مناطق کشور سفر می کند و از نزدیک مشکلات مردم را می بیند و به نظریات و پیشنهادات آنان گوش می دهد و از برنامه های حکومت در سطح محلی نظارت به عمل می آورد و در هر مورد هدایات خاص صادر می کند.

به همین ترتیب در همه عرصه های زیاد دیگر نیز به شمول عرصه های اقتصادی، عدلی و قضایی، قانونگذاری، فرهنگی، امنیتی و حکومتداری پیشرفت های زیادی صورت گرفته است، ولی مخالفین سیاسی بر اساس منافع سیاسی و یا طبق سلیقه های شخصی خود همه چیز را سیاه نشان می دهند و این از انصاف به دور است. ما نباید منافع شخصی و یا رقابت های سیاسی خود را بر منافع ملی ترجیح بدهیم. وظیفه رادیوتلویزیون ملی است که در این عرصه ها تحرک و فعالیت بیشتری از خود نشان دهد و حقایق و واقعیت ها را به طور منصفانه و آنچنان که منافع ملی کشور ایجاب می کند انعکاس دهد.

از رهبری جدید رادیو تلویزیون ملی جدا می خواهیم که این مشکلات را در نظر بگیرد و با ارزیابی دقیق و همه جانبه وضعیت رادیوتلویزیون ملی، اصلاحات لازم را در این نهاد مهم و تأثیر گذار ملی تطبیق نماید.
به امید موفقیت هرچه بیشتر رادیوتلویزیون ملی
تل دی وی افغانستان
تشکر از توجه شما
السلام علیکم و رحمت الله و برکاته.

اشتراک گذاری