محمد قاسم عرفانی/ استاد دانشگاه
………….
یکی از شاخص های توسعه یافتگی گستره و سطح دانش تخصصی بالا است. دست یابی به دانش تخصصی در مقیاس وسیع، یکی از اهداف کشورهای در حال توسعه محسوب می شود و دانش فنی و تولید علم، از عناصر تشکیل دهنده قدرت ملی دولت ها، در نظام بین الملل به شمار می رود.
افغانستان به عنوان یک کشور در حال توسعه و در گیر جنگ با تروریسم بین المللی در یک و نیم دهه گذشته، برغم چالش های امنیتی و اقتصادی، رشد کمی قابل ملاحظه ای داشته است. برای اولین بار در تاریخ کشور به سکتور خصوصی اجازه فعالیت در عرصه تحصیلات عالی داده شده است و این بخش در کنار بخش دولتی، سهم چشمگیری در ارائه خدمات آموزش عالی داشته و تا حد زیادی محدودیت ظرفیت های دولتی را جبران کرده است. هرچند امکانات و نهادهای دولتی نیز توسعه یافته است. با این وجود لازم است، ضمن عرض تبریک روز دانشجو به همه دانشجویان عزیز کشور، نکاتی را با دانشجویان، مسئولان نهادهای آموزشی، ارگانهای پشتیبان و خانواده ها و عموم مردم در میان بگذاریم.
۱٫ برخوردای از سواد و دانش حد اقل در سطح لیسانس، حق مسلم و انکار ناپذیر هر انسان است. از این رو وظیفه دولت و نهادهای مسئول بستر سازی و فراهم کردن محیط و امکانات لازم برای یکایک شهروندان است که به این حق اولیه دست پیدا کنند. اما در کشور ما هنوز سطح سواد ابتدایی بسیار پائیین و بسیاری از جوانان در نقاط روستایی و دور دست از رفتن به مکتب و دانشگاه محروم اند.
۲٫ برخی از موانع به فرهنگ عمومی ما بر می گردد و نه الزاما به مسئله امنیت و کم کاری نهادی های دولتی؛ هنوز در بسیاری از نواحی روستایی و حتی تعدادی از شهرها، خانواده ها مخالف رفتن دختران به دانشگاه هستند و حتی در کلان شهر های مثل کابل نسبت دانشجویان دختر در مقایسه به دانشجویان پسر بسیار پائیین است. مقابله با این چالش هم نیاز به گذر زمان است و هم ایجاب مبارزه همگانی در جهت تغییر فرهنگ حاکم را می کند.
۳٫ دست بای به دانش تخصصی علاوه بر اینکه حق انسانی است، موتور محرک توسعه به شمار می رود. ما به عنوان یک کشور در حالی توسعه نیاز مبرم به سرمایه گذاری در این بخش برای برداشتن گامهای بعدی در جهت نیل به توسعه پایدار داریم. بنا براین رسالت ملی و همگانی است که جهت تربیت نیروی بشری متخصص اهتمام بخرج دهیم.
۴٫ افغانستان به عنوان یک کشور میراث دار بیش از چهار دهه جنگ و ناکام در عرصه ملت سازی، که هنوز هم علاوه بر جنگ با تروریسم، درگیر منازعات فروملی نیز هست، نیاز دارد تا از تجارب کشورهای موفق، تئوری های ملت سازی و حل منازعه با توجه با شرایط خاص خودش بهره ببرد. طبیعی است که استفاده از تجارب دیگران، و بومی سازی تئوری های ملت سازی، مدیریت منازعه و صلح سازی در گرو تحصیلات عالی با کیفیت است.
۵٫ برغم رشد کمی قابل توجه در عرصه تحصیلات عالی، تحصیلات با کیفیت در اولویت است و باید اذعان کرد که در این قسمت کاستی ها و مشکلات برجسته دیده می شود. رویکرد تجاری به تحصیلات عالی در برخی از نهادهای تحصیلات عالی خصوصی، فقدان ظرفیت لازم در برخی از نهادهای دولتی چه در عرصه ارائه خدمات آموزشی و چه در عرصه نظارت و بسترسازی، و فقدان فرهنگ کتابخوانی و مطالعه از جمله چالش های دست یابی به تحصیلات با کیفیت در داخل محسوب می شوند.
۶٫ مشکلات در شیوه استخدام نیروها در ارگانهای دولتی، که در گذشته وجود داشته و معمولا روابط و فساد بر ضوابط و توانایی ها، برتری داشته است، از عوامل مهم دلسردی جوانان برای دست یابی به دانش با کیفیت و معیاری بوده است. حال که حکومت وحدت ملی در چارچوب کلان ایجاد اصلاحات تعهد به معیاری ساختن استخدام ها از طریق کمیسیون اصلاحات اداری و خدمات ملکی سپرده است. مسئولیت این کمیسیون است که در استخدام های وسیعی که انجام می شود، شفافیت، عدالت و بی طرفی را به اثبات رسانده هم نوید بخش روزهای خوش برای محصلان توانا و متخصصان ما بوده و هم ادارات را از این طریق تقویت کند.

اشتراک گذاری