توسلی غرجستانی
هفتمین کنفرانس ریکا در روزهای سه شنبه و چهارشنبه ۲۳ و ۲۴ عقرب ۱۳۹۶ تحت عنوان «هفتمین کنفرانس دو روزه همکاری‌های اقتصادی منطقه‌ای افغانستان (Regional Economic Cooperation Conference for Afghanistan/ RECCA 7)» با حضور استاد سرور دانش معاون دوم ریاست جمهوری و هیئت بلند پایۀ افغانی و با میزبانی ترکمنستان در عشق‌آباد برگزار می‌گردد.
نخستین کنفرانس همکاری اقتصادی منطقه‌ای برای افغانستان «RECCA» در سال ۲۰۰۵ م در کابل با هدف انسجام و گسترش اقدامات کشورهای منطقه جهت تثبیت اوضاع در افغانستان، پشتیبانی از توسعه و گسترش همگرایی اقتصادی بیشتر در آسیای مرکزی و جنوبی و بررسی پروژه‌های اقتصادی منطقه‌ای با هدف حمایت از اقتصاد و پروژه‌های زیربنایی افغانستان برگزار شد.
دومین اجلاس ریکا در سال ۲۰۰۶ در دهلی نو ، سومین اجلاس آن در سال ۲۰۰۹ در اسلام‌آباد، چهارمین اجلاس آن در سال ۲۰۱۰ در استانبول، پنجمین اجلاس آن در سال ۲۰۱۲ در دوشنبه با میزبانی تاجیکستان و ششمین اجلاس آن در سال ۲۰۱۵ در کابل برگزار شد و امسال این کنفرانس در عشق‌آباد پایتخت ترکمنستان در ۱۴ و ۱۵ نوامبر ۲۰۱۷ برگزار می‌گردد.
مهمترین پروژه‌های که می توانند بر اقتصاد، اشتغال، تجارت، رونق داد و ستد و رهایی افغانستان از وابستگی به یک مسیر بازرگانی آمیخته با چالش‌های سیاسی و امنیتی، تأثیرگذار باشد، عبارت اند از:
۱) پروژه پاپ لین گاز تاپی: این پروژه که بناست تا پایان سال ۲۰۱۹م ساخته و در سال ۲۰۲۰ به بهره برداری برسد، انرژی و گاز صاداراتی ترکمنستان را از مسیر افغانستان به پاکستان و هند می‌رساند. هزینه اولیه ساخت این پاپ لین در حدود ۱۰ میلیارد دالر برآورد شده است. طول پایب لاین تاپی نزدیک به ۱۸۰۰ کیلومتر است که ۷۵۰ کیلومتر آن از خاک افغانستان عبور می کند، قرار است افغانستان سالانه بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ میلیون دالر از این بابت حق العبور در یافت کند.
۲) لین برق کاسا ۱۰۰۰: پروژه لین انتقال برق موسوم به کاسا ۱۰۰۰ طرحی است که بناست برق تولید کشورهای آسیای میانه را از مسیر افغانستان به پاکستان انتقال دهد. طول این خط انتقال برق در ۱۲۲۷ کیلو متر با ولتاژ بلند DC و AC می باشد. هزینه ساخت این لین برق در حدود یک میلیارد و ۱۷۰ میلیون دالر پیش بینی شده است و بناست که ۱۳۰۰ میگاوات برق را ترانزیت نماید. به زودی قرارداد ساخت این لین به امضا خواهد رسید. درآمد افغانستان از بابت ترانزیت برق از طریق این لین در برابر هر کیلووات ساعت برق ۱٫۲۵ سنت پیش بینی شده است.
۳) بندر چابهار نقطه اتصال منافع برد ـ برد: یکی از پروژه‌های که می تواند منافع کشورهای حول محور ریکا را تأمین کند، بندر چابهار است. هرچند امضای موافقت نامه اولیه استفاده از این مسیر میان افغانستان، ایران و هند انجام شده است؛ لیکن در مجموع به نفع کشورهای منطقه و از جمله کشورهای واقع در آسیای میانه که به آب های آزاد راه ندارند، می باشند. هرچند ممکن است پاکستان در این موضوع احساس غرامت نماید لیکن این مسیر به هیچ وجه به ضرر پاکستان نبود و نیست بلکه یک نوع رقابت سالم در استفاده از منابع و امکانات موجود در منطقه را به وجود خواهد آورد و پاکستان نیز می‌تواند از طریق ایجاد سهولت در استفاده از بنادر کراچی و ساخت بندر گوادر برای بازرگانان کشورهای منطقه، زمینه رشد اقتصادی سالم خود را بیش از گذشته نیز فراهم نماید.
۴) خطوط آهن یا احیای راه ابریشم: یکی از پروژه های مهم که می‌تواند به عنوان مسیر ارتباطی میان آسیای میانه و جنوب آسیا، آسیای شرقی به آسیای میانه، آسیای غربی و اروپا (اورآسیا) نقش ارتباطی سازنده بازی نماید، خطوط ریلی است. افغانستان از چند جهت می‌تواند به عنوان حلقه اتصال خطوط آهن چین، تاجیکستان، فزاقستان، ازبکستان و افغانستان و خطوط آهن افغانستان ـ ترکمنستان و خط آهن افغانستان و ایران و اتصال خط آهن از پاکستان به جنوب افغانستان فرصتی را فراهم نماید که این کشور به حیث مسیر ارتباطی و ترانزیتی علاوه بر کشورهای حوزه ریکا، میان قاره آسیا به اروپا و شمال آفریقا نیز نقش بازی کند.
۵) راه لاجورد و اتصال شرق و غرب: افغانستان به موازات تلاش های خود در راه تأمین امنیت، از مسیرهای ارتباطی تجارت خارجی خود غافل نبوده است بلکه در صدد یافتن راه متعدد برای نقل و انتقال کالا و تجارت خارجی تلاش ورزیده است. یکی از تلاش ها که آهسته و پیوسته به ثمر می نشیند، راه لاجورد می‌باشد. با احداث و تکمیل راه لاجورد افغانستان به عنوان حلقه اتصال دهندۀ میان کشورهای مختلف نقش بارزی خواهد داشت. یعنی علاوه بر تلاش از قطع وابستگی به بندر تجاری کراچی، هم‌زمان با پیشبرد کارها در بندر چابهار، به دنبال گزینه سوم یعنی اتصال از مسیر زمینی و ریلی با کشورهای مدیترانه و غربی می‌باشد.
بنابراین باتوجه به موارد بالا، افغانستان می تواند از کنفرانس ریکا و ایجاد همگرایی اقتصادی بیشتر با کشورهای حاضر در اجلاس، سرعت قابل توجهی را در به فرجام رساندن پروژه‌های زیربنایی و اقتصادی فوق ایجاد نماید؛ زیرا سرعت بخشیدن به ساخت و بهره برداری از این پروژه های بزرگ منطقه‌ای می‌تواند منافع تمام کشورها را تأمین نماید. هرچند درصد پیشرفت کار در این پروژه ها تاکنون متفاوت می باشد، اما هر گامی که در این راستا برداشته شود نیک است و می تواند ما را به اهداف برجسته کنفرانس ریکا نزدیکتر سازد.
حضور استاد دانش معاون دوم ریاست جمهوری در رأس هیئت بلند پایه دولتی در هفتمین کنفرانس همکاری های اقتصادی منطقه‌ای در ترکمنستان فرصتی است برای چانه زنی، تشویق و ایجا همگرایی میان کشورها و سازمان های شرکت کننده با هدف توجه بیشتر و حمایت مؤثرتر از پروژه های زیر بنایی ذکر شده. باتوجه به دیپلماسی فعال خارجی حکومت فعلی افغانستان و تعامل سازنده با کشورهای پیرامونی و خارج از آن، احتمال موفقیت این نشست بیش از گذشته متصور است و امیدوار هستیم که در آینده نزدیک شاهد عملیاتی شدن و به ثمر نشستن این پروژه‌های حیاتی در کشور باشیم.

اشتراک گذاری